De noodzaak van een betrouwbare en begrijpelijke Bijbel

Bijbelvertalingen moeten aan twee essentiële eisen voldoen: betrouwbaarheid en
begrijpelijkheid. De tekst moet trouw blijven aan de oorspronkelijke brontalen
(Hebreeuws, Grieks en Aramees) en tegelijkertijd begrijpelijk zijn voor hedendaagse
lezers. Dit blijft een uitdaging, omdat taal in ontwikkeling is.

Taalontwikkeling

Een belangrijke reden waarom de Bijbel steeds opnieuw vertaald moet worden, is de
evolutie van taal. Een sterk voorbeeld is dat van Abraham Kuyper, die klassiek Grieks sprak
en dacht daarmee een toespraak te kunnen houden in Athene. Maar de aanwezige
Grieken begrepen hem niet, omdat de kloof tussen klassiek Grieks en modern Grieks te
groot is. Ditzelfde principe geldt voor oude Bijbelvertalingen: na verloop van tijd raken ze
verouderd en minder begrijpelijk.
De Bijbel moet in de eigen taal toegankelijk zijn, zodat gelovigen de woorden van God
direct kunnen begrijpen. De Reformatie speelde hierin een cruciale rol. De Katholieke
Kerk hield eeuwenlang vast aan de Latijnse Vulgaat, waardoor veel mensen de Bijbel
niet konden lezen. Reformatoren pleitten voor vertalingen in de volkstaal, zodat
iedereen zelf de Schrift kon bestuderen.

Grieks

Al in de derde eeuw voor Christus werd het Oude Testament in het Grieks vertaald,
bekend als de Septuaginta. Dit gebeurde omdat veel Joden in Alexandrië geen
Hebreeuws meer spraken. Grieks was in die tijd de wereldtaal, net zoals Engels dat nu
is.

De Statenvertaling en eerdere vertalingen

Voor de Reformatie bestonden er al Bijbelvertalingen, zoals de Delftse Bijbel (15e
eeuw). Deze was echter niet vertaald uit de oorspronkelijke talen, maar uit het Latijn. De
reformatoren benadrukten dat vertalingen direct uit de brontalen moesten komen.
Maarten Luther vertaalde de Bijbel in het Duits, en later ontstond de Statenvertaling in
Nederland.
De Statenvertaling was internationaal gezien een late vertaling. Tijdens de Synode van
Dordrecht (1618-1619) werd besloten dat Nederland ook een Bijbelvertaling nodig had
die direct uit de toen beschikbare bronteksten kwam. De Statenvertaling verscheen
uiteindelijk in 1637 en werd dé standaardvertaling voor reformatorische kerken.
Om de vertaling zo betrouwbaar mogelijk te maken, moesten de vertalers:
De oorspronkelijke talen zo nauwkeurig mogelijk vertalen.
Vergelijkingen maken met andere Europese vertalingen (zoals de Franse, Duitse en
Engelse King James Version).
Zoveel mogelijk de stijl en woordvolgorde van de oorspronkelijke tekst behouden.

Problemen bij vertalen: woordbetekenissen en interpretatie

Bij het vertalen gaan er altijd nuances verloren. Sommige woorden hebben meerdere betekenissen.
Het Hebreeuwse woord “eretz” betekent bijvoorbeeld zowel “land” als
“aarde”, afhankelijk van de context. Hierdoor kunnen vertalers soms verschillende
keuzes maken.
Sommige teksten kunnen op meerdere manieren worden gelezen. Bijvoorbeeld:
“De Here deed dagelijks toe tot de gemeente, die zalig worden.”
“De Here deed dagelijks die zalig werden, toe tot de gemeente.”
De plaatsing van de komma verandert hier de betekenis van de zin. Dit laat zien dat
vertalen meer is dan alleen woord voor woord omzetten; interpretatie speelt ook een
rol.

Taalverandering en de noodzaak van modernisering

Sinds de 17e eeuw is de Statenvertaling meerdere keren aangepast om de taal
begrijpelijk te houden. In de 19e eeuw werd bijvoorbeeld “wijf” vervangen door “vrouw”,
omdat “wijf” een scheldwoord werd. Andere woorden die inmiddels verouderd zijn:
“Maagschap” → “familie”
“Betrachten” → “vertellen”
“Vreze des Heren” → “eerbied voor de Heer”
Nederlandse taalverandering gaat sneller dan in Vlaanderen. In België worden woorden
als “wenend” en “bekommerd” nog gebruikt, terwijl ze in Nederland verouderd zijn.
Sommige mensen hebben moeite met aanpassingen in de Bijbeltekst, omdat ze
gewend zijn aan de oude formuleringen. Een oudere generatie zal “Ga uit uw
maagschap” natuurlijker vinden dan “Verlaat uw familiekring”. Maar als te veel woorden
onbegrijpelijk worden, verliest de Bijbel zijn doel.

Het belang van begrijpelijke taal

Een Bijbelvertaling moet niet alleen correct, maar ook leesbaar zijn. Sommige mensen
denken dat de Bijbel moeilijk moet zijn, omdat de boodschap geestelijk is. Maar begrip
van de woorden is iets anders dan het begrijpen van de boodschap. Iemand kan de
Bijbel in het Hebreeuws lezen en toch de kern van het geloof missen.
Erasmus was een briljante taalkundige, maar Luther verweet hem dat hij de diepste
betekenis van de Bijbel niet begreep. Het intellectueel begrijpen van een tekst is dus
niet genoeg; de Bijbel moet het hart raken. Maar dit betekent niet dat de tekst
onbegrijpelijk mag zijn.
Om de Bijbel voor iedereen toegankelijk te houden, moeten vertalingen regelmatig
worden herzien. Een te oude vertaling kan ervoor zorgen dat mensen afhaken omdat ze
de taal niet meer begrijpen. Dit is vergelijkbaar met het verschil tussen oud Engels en
modern Engels – de tekst kan te ver afstaan van het hedendaagse taalgebruik.

Evenwicht tussen trouw en toegankelijkheid

Bijbelvertalingen moeten balanceren tussen trouw aan de brontekst en begrijpelijkheid
voor de lezer. De Statenvertaling is een meesterwerk, maar de taal van de 17e eeuw is
niet meer voor iedereen toegankelijk. Vernieuwingen in de vertaling zijn nodig om de
Bijbel voor nieuwe generaties leesbaar te houden, zonder de kernboodschap te
veranderen.
Elke aanpassing zal weerstand oproepen, maar taal verandert nu eenmaal. Het doel
blijft dat iedereen de woorden van God kan begrijpen en ervaren, in een taal die aansluit
bij het dagelijks leven.

Waar komt de term “Textus Receptus” vandaan?

De term Textus Receptus ontstond als een reclameslogan van de Nederlandse uitgevers Bonaventura en Abraham Elzevier in de uitgave van het Griekse Nieuwe Testament uit 1633. De volledige Latijnse zin in de voorwoordtekst luidde:

“Textum ergo habes, nunc ab omnibus receptum: in quo nihil immutatum aut corruptum damus.”

Vertaald betekent dit: “Je hebt dus de tekst die nu door allen wordt ontvangen: waarin we niets veranderd of verdraaid geven.”

Dit was bedoeld als een marketingstrategie om hun editie van het Griekse Nieuwe Testament als de standaardtekst te promoten. Hoewel de term oorspronkelijk alleen naar deze specifieke uitgave verwees, werd Textus Receptus later een algemene benaming voor de reeks Griekse teksten waarop onder andere de King James Version (1611) en de Statenvertaling (1637) gebaseerd waren.

De Textus Receptus zelf was geen oorspronkelijke tekst, maar een verzameling Griekse manuscripten, voor het eerst samengesteld en gepubliceerd door Desiderius Erasmus in 1516. Zijn werk werd later aangepast en verbeterd door andere drukkers en geleerden zoals Robert Estienne (Stephanus) en Theodore Beza.

“Textus Receptus”was dus oorspronkelijk een reclameslogan, maar de term werd later gebruikt om een groep nauw verwante Griekse teksttradities aan te duiden.

Een betrouwbare Bijbel: tekstoverlevering

Hoe betrouwbaar is de tekst van de Bijbel die we vandaag in handen hebben? Door de eeuwen heen zijn er verschillende manuscripten en vertalingen ontstaan, die soms van elkaar verschillen. Dit artikel onderzoekt de tekstgeschiedenis van de Bijbel, de verschillen tussen oude en nieuwe vertalingen, en wat dit betekent voor de betrouwbaarheid van de Schrift.

Hoe ontstonden verschillen in de Bijbeltekst?

In de eerste eeuwen na Christus werd de Bijbel met de hand gekopieerd door schrijvers (scribes). Dit leidde tot:

-Spelfouten en kleine varianten – Bijvoorbeeld verschillende schrijfwijzen van een woord.

-Onopzettelijke fouten – Kopiisten sloegen soms een regel over of voegden per ongeluk een woord toe.

-Bewuste aanpassingen – Sommige scribes maakten kleine correcties om de tekst duidelijker of doctrinair sterker te maken.

Hierdoor ontstonden verschillende teksttradities met variaties.

 

Voorbeeld: Het slot van Marcus (Marcus 16:9-20)

In de oudste manuscripten eindigt Marcus 16 bij vers 8.

Latere handschriften bevatten een langer slot, waarin Jezus zijn discipelen opdraagt te evangeliseren en waarin wonderen worden genoemd, zoals slangen oppakken en gif drinken zonder schade.

Moderne bijbelvertalingen zoals de NBV zetten dit lange slot tussen haakjes, omdat het waarschijnlijk een latere toevoeging is.

Wat betekent dit? Dit soort verschillen tonen aan dat sommige verzen later in de Bijbel zijn opgenomen en dat tekstkritiek nodig is om de oorspronkelijke woorden van de apostelen te achterhalen.

De belangrijkste teksttradities van het Nieuwe Testament

Byzantijnse Tekst (Textus Receptus) – Basis voor de Statenvertaling & KJV

Deze teksttraditie bevat toevoegingen en correcties die in latere manuscripten zijn ontstaan.

Vormt de basis voor de Statenvertaling (SV) en de King James Version (KJV).

Bevat verzen die in de oudste manuscripten ontbreken, zoals Johannes 5:4 (de engel die het water beroert) en Johannes 8:1-11 (de overspelige vrouw).

Alexandrijnse Tekst – Basis voor moderne vertalingen

Gebaseerd op oudere manuscripten, zoals de Codex Sinaiticus (4e eeuw) en Codex Vaticanus (4e eeuw).

Laat veel van de latere toevoegingen weg en wordt beschouwd als nauwkeuriger.

Wordt gebruikt in moderne vertalingen zoals de Nieuwe Bijbelvertaling (NBV) en Nestlé-Aland tekstkritische edities.

 

Teksttraditie                                           Kenmerken                                                                                                Gebruikt in

Byzantijnse Tekst (Textus Receptus)       Latere toevoegingen, grammaticale correcties, uitgebreidere tekst        Statenvertaling, KJV

Alexandrijnse Tekst                                 Korter, ouder, waarschijnlijk dichter bij het origineel                               NBV, Nestlé-Aland, HSV

 

De oudere teksten zoals de Alexandrijnse traditie zijn waarschijnlijk betrouwbaarder, terwijl de Statenvertaling en KJV extra verzen bevatten die oorspronkelijk niet in de Bijbel stonden.

 

Welke Bijbelverzen zijn mogelijk later toegevoegd?

Hier zijn twee bekende passages die waarschijnlijk later zijn toegevoegd:

Johannes 5:4 – De engel die het water beroert

In de Statenvertaling en KJV staat dat een engel neerdaalde en het water beroerde, waardoor de eerste die in het water kwam, genezen werd.

❌ Dit vers ontbreekt in de oudste manuscripten.

✅ Moderne vertalingen laten het weg of zetten het tussen haakjes.

 

Johannes 7:53 – 8:11 – De overspelige vrouw

Dit beroemde verhaal waarin Jezus zegt: “Wie zonder zonde is, werpe de eerste steen” komt niet voor in de oudste Griekse handschriften.

❌ Het is waarschijnlijk een latere toevoeging door een kopiist.

✅ Sommige manuscripten plaatsen het zelfs in Lucas in plaats van Johannes.

Wat betekent dit?

Deze passages bevatten geen nieuwe leer, maar ze laten zien dat sommige teksten later aan de Bijbel zijn toegevoegd.

 

Is de Bijbel nog steeds betrouwbaar?

Ja! Ondanks deze verschillen blijft de kernboodschap van de Bijbel volledig intact.

De leer over Jezus, redding door genade en de opstanding worden in alle manuscripten bevestigd.

Geen enkele leerstellige waarheid hangt volledig af van een betwist vers.

 

Dus geen paniek

Gebruik meerdere vertalingen, zoals de Statenvertaling, HSV en NBV.

Lees de Bijbel met kennis van de tekstgeschiedenis, zodat je begrijpt waarom sommige verzen ontbreken of tussen haakjes staan.

Vertrouw op de kern van het evangelie, die in alle manuscripten consistent is.

Welke vertaling moet je gebruiken?

Dit hangt af van je doel:

-Wil je een traditionele vertaling? → Statenvertaling of Herziene Statenvertaling (HSV).

-Wil je een nieuwe vertaling? → Nieuwe Bijbelvertaling (NBV) of Nestlé-Aland Grieks NT.

-Wil je de oorspronkelijke tekst bestuderen? → Interlineaire Bijbel met Grieks-Hebreeuwse teksten.

 

Oudere teksten zoals de Alexandrijnse traditie zijn waarschijnlijk betrouwbaarder.

De Statenvertaling en KJV bevatten toevoegingen die oorspronkelijk niet in de Bijbel stonden.

Geen enkele Bijbelvertaling is perfect, maar de boodschap blijft altijd intact.

De Bijbel blijft het Woord van God. De overlevering van de tekst is een complex proces geweest.

Tekstkritiek helpt ons om dichter bij de oorspronkelijke woorden van de apostelen te komen.

Ten ways to avoid Ruckmanism

YouTube player

De video bespreekt de interne verdeeldheid binnen de King James Only-beweging, met een nadruk op het onderscheid tussen de mainstream aanhangers en de “fringe” (randgroep) binnen deze stroming. De “fringe” bestaat uit extremere figuren zoals Peter Ruckman, Gail Ripplinger en David Daniels, die complottheorieën promoten en de King James Version (KJV) als een door God geïnspireerde tekst beschouwen die zelfs de oorspronkelijke Hebreeuwse en Griekse teksten zou corrigeren.

Belangrijke punten uit de video

Elke groep heeft een “fringe”

  • Zowel politieke als religieuze groepen proberen zich te distantiëren van hun radicalere leden.
  • Binnen de KJV Only-beweging worden figuren zoals Mitch Knapp, Peter Ruckman en Gail Ripplinger als problematisch beschouwd door de mainstream

Extreme overtuigingen binnen de fringe

  • Peter Ruckman geloofde dat de KJV superieur was aan de oorspronkelijke bijbelteksten, en strooide met complotten.
  • Gail Ripplinger beweerde dat moderne bijbelvertalingen deel uitmaken van een New Age-complot om het christendom te ondermijnen.
  • David Daniels (van Chick Publications) houdt vast aan het idee dat de KJV zelf geïnspireerd is, in tegenstelling tot de mainstream, die stelt dat alleen de originele manuscripten door God geïnspireerd zijn.

Het probleem met ‘dubbele inspiratie’

  • Mainstream KJV-aanhangers verwerpen de dubbele inspiratie-theorie (het idee dat God de Engelse vertaling opnieuw heeft geïnspireerd), maar ze doen vaak uitspraken die deze theorie onbewust ondersteunen.
  • Bijvoorbeeld beschouwen veel pastors en professoren binnen KJV-kringen de tekstkeuzes van de KJV-vertalers als foutloos, wat in de praktijk neerkomt op het idee dat de KJV perfect is en niet herzien mag worden.

De invloed van Peter Ruckman

  • Ruckman was een vijandige en agressieve prediker die vaak beledigend was naar andere christenen.
  • Veel mainstream KJV-aanhangers proberen afstand te nemen van zijn ideeën, maar tegelijkertijd gebruiken ze nog steeds argumenten die impliciet zijn invloed tonen.

De noodzaak van duidelijke definities

  • Mark Ward stelt dat mainstream KJV-aanhangers zorgvuldiger moeten omschrijven wat ze bedoelen met termen als “bewaard”, “intact” en “zuiver” als ze over de KJV spreken.
  • Vaak worden deze termen op zo’n manier gebruikt dat het lijkt alsof de KJV perfect is, wat de deur openzet naar de fringe-ideologieën.

Tekstkritiek en de KJV

  • De KJV is gebaseerd op een verzameling Griekse manuscripten bekend als de Textus Receptus (TR), maar er zijn verschillende edities van de TR die onderling verschillen.
  • Veel KJV-aanhangers beschouwen de KJV als perfect, maar ze kunnen niet goed uitleggen waarom de keuzes van de KJV-vertalers superieur zijn aan bijvoorbeeld de keuzes van andere vertalers die de TR gebruikten.

Misleidende tegenstelling tussen ‘geloof’ en ‘rationele studie’

  • Sommige KJV-verdedigers stellen dat geloof moet bepalen welke bijbelversie correct is, in tegenstelling tot rationele tekstkritiek.
  • Mark Ward wijst erop dat God ons verstand heeft gegeven om teksten te bestuderen en dat blind vertrouwen in één specifieke vertaling gevaarlijk kan zijn.

Mark Ward benadrukt verder dat mainstream KJV-aanhangers meer weerstand moeten bieden tegen extreme ideeën binnen hun beweging. Hij wijst op de inconsistenties in hun argumentatie en pleit ervoor dat ze duidelijker moeten definiëren wat ze bedoelen met termen als ‘bewaard’ en ‘zuiver’. Ook moedigt hij aan om kritisch na te denken over de invloed van extremisten zoals Ruckman en Riplinger.

KJV parallel Bible

Among the 5,000+ Greek manuscripts of the New Testament that we still have, there are differences. But unless you read Greek, you cannot know for yourself what these differences are. You have to take someone else’s word for it.

Until now. Using the KJV Parallel Bible, English speakers can see for themselves the differences between the two major textual traditions. This site compares:

  • Scrivener’s Textus Receptus, the Greek text underlying the KJV, and…
  • The Critical Text, the Greek text underlying most modern Bible translations.

Finally, English readers can see for themselves what all the fuss is about in the debate over the KJV and the Greek New Testament. (Link)

 

Which TR is the perfectly preserved one?

YouTube player

In de video wordt uitgelegd dat de Textus Receptus (TR) niet één enkele, foutloze tekst is, maar een verzameling van verschillende edities met varianten. De spreker bekritiseert de King James Only-beweging en stelt dat veel aanhangers de verschillen tussen TR-edities negeren, terwijl ze tegelijkertijd moderne tekstkritiek verwerpen.

Laten we deze claims toetsen aan historische bronnen, tekstkritiek en academisch onderzoek.

Is de Textus Receptus (TR) een enkele, foutloze tekst?

Claim: De TR is geen enkele tekst, maar bestaat uit meerdere edities die onderling verschillen.

Klopt. De TR is een verzameling edities van het Griekse Nieuwe Testament, gepubliceerd tussen de 16e en 17e eeuw. Belangrijke edities zijn:

  1. Erasmus (1516-1535) – gebaseerd op slechts 6-12 manuscripten, grotendeels uit de 12e-15e eeuw.
  2. Stefanus (1546-1551) – introduceerde versnummers in 1551.
  3. Beza (1565-1604) – werd gebruikt voor de King James Version (KJV).
  4. Elsevier (1633) – introduceerde de naam “Textus Receptus”.

Er zijn ten minste 28 verschillende TR-edities, en sommige varianten zijn nooit systematisch vergeleken.

De KJV-vertalers gebruikten meerdere TR-edities en namen soms afwijkende lezingen over.

De TR is niet gebaseerd op de oudste manuscripten (zoals de Codex Sinaiticus en Codex Vaticanus, beide uit de 4e eeuw).

Klopt. De TR is een verzameling van verschillende edities, niet één foutloze tekst.

Zijn de verschillen tussen TR-edities significant?

Claim: TR-edities verschillen van elkaar, soms op belangrijke punten.

Onderzoekers hebben duizenden verschillen tussen TR-edities vastgesteld, waaronder:

  • 1 Johannes 5:7 (“Komma Johanneum”) – niet in de oudste Griekse manuscripten, maar toegevoegd door Erasmus onder druk van de katholieke kerk.
  • Openbaring 22:19 (“Boek des levens” vs. “Boom des levens”) – Erasmus moest hier een Latijnse tekst terugvertalen naar het Grieks omdat hij geen Grieks manuscript had.
  • Handelingen 9:6 (“Heer, wat wilt Gij dat ik doe?”) – deze zin komt niet voor in de oudste Griekse manuscripten, maar is in de TR opgenomen.
  •  De KJV-vertalers kozen soms voor lezingen die in geen enkele TR-editie stonden, wat betekent dat geen enkele TR perfect overeenkomt met de KJV.

Scrivener (1881) reconstrueerde een TR die de keuzes van de KJV-vertalers weerspiegelde, maar dit betekent dat de “officiële” TR pas ná de KJV werd vastgesteld.

Klopt. Er zijn significante verschillen tussen TR-edities, en de KJV-vertalers kozen soms unieke lezingen.

Accepteren KJV-aanhangers verschillen tussen TR-edities, maar verwerpen ze moderne tekstkritiek?

Claim: KJV-aanhangers beschouwen verschillen tussen TR-edities als onbelangrijk, maar verwerpen kleine verschillen in moderne vertalingen.

  • Veel KJV-aanhangers zeggen dat de TR perfect is, maar specificeren niet welke editie ze bedoelen.
  •  Sommige KJV-voorstanders gebruiken Scrivener’s TR (1881), maar dit was een reconstructie achteraf.
  • Kleine varianten binnen de TR worden vaak genegeerd, terwijl kleine verschillen tussen de TR en moderne vertalingen fel worden bekritiseerd.

Veel KJV-aanhangers wijzen moderne tekstkritiek af, zelfs als de verschillen klein zijn.

Klopt.  KJV-aanhangers accepteren kleine verschillen binnen de TR, maar verwerpen soortgelijke varianten in moderne vertalingen.

Is de TR de meest betrouwbare Griekse tekst?

Claim: De TR is niet gebaseerd op de oudste en meest betrouwbare manuscripten.

De TR is gebaseerd op middeleeuwse manuscripten (12e-15e eeuw), terwijl modernere edities (zoals de Nestle-Aland) oudere en bredere manuscriptbewijzen gebruiken.

De oudste Griekse manuscripten (zoals de Codex Vaticanus en Codex Sinaiticus) zijn niet gebruikt in de TR, omdat Erasmus hier geen toegang toe had.

Moderne tekstkritiek gebruikt duizenden manuscripten, terwijl Erasmus slechts een handvol gebruikte.

Klopt. De TR is niet gebaseerd op de oudste en meest betrouwbare manuscripten.

Is de KJV de enige Bijbel die God heeft gegeven?

Claim: KJV-aanhangers beweren vaak dat de KJV de enige Bijbel is die door God is gegeven

Voor de KJV bestonden al eeuwenlang andere vertalingen die door God gebruikt werden, zoals:

  • De Septuaginta (Griekse vertaling van het Oude Testament, 3e eeuw v.Chr.)
  • De Latijnse Vulgaat (382 n.Chr.), gebruikt door Augustinus en de Middeleeuwse Kerk.
  • De Lutherbijbel (1522), die de Reformatie in Duitsland stimuleerde.

God heeft wereldwijd verschillende vertalingen gebruikt, niet alleen de KJV.

Klopt niet. God heeft meerdere vertalingen door de geschiedenis heen gebruikt.

✔️ De Textus Receptus (TR) is niet één enkele foutloze tekst, maar een aantal edities met onderlinge verschillen.
✔️ De King James Version (KJV) is gebaseerd op meerdere TR-edities. Er is geen “perfecte” TR die  één op één overeen komt met de KJV.
✔️ Er zijn duizenden verschillen tussen TR-edities, waarvan sommige theologisch relevant zijn.
✔️ KJV-aanhangers accepteren varianten binnen de TR, maar verwerpen kleine verschillen in nieuwe vertalingen, wat inconsequent is.
✔️ De TR is niet gebaseerd op de oudste manuscripten, terwijl moderne tekstkritiek betrouwbaardere bronnen gebruikt.
✔️ De KJV is niet de enige Bijbel die door God is gebruikt – eerdere en latere vertalingen vervullen ook een belangrijke rol.

De video geeft een goed onderbouwd beeld. De claim dat de KJV de enige perfecte Bijbel is, klopt niet.

Een goede vertaling is het wel. Als je hem gebruikt des te beter.

Zie ook: How Different Are the TR and the Critical Text? See for Yourself in English.

Zie ook: Which TR? Stephanus vs. Beza – KJV Parallel Bible

De claim dat de King James Version “de meest betrouwbare Bijbel is” nader bekeken #slot

Gail Riplinger valse beschuldigingen

Vorige deel De claim dat de King James Version “de meest betrouwbare Bijbel is” nader bekeken #5

Een van de meest invloedrijke personen binnen de KJV-only beweging is Gail Riplinger, auteur van o.a. New Age Bible Versions (1993).

Riplinger beweert dat moderne vertalingen satanisch zijn en een “New Age-agenda” promoten.

Echter, haar boek bevat veel fouten, misleidende citaten en foutieve redeneringen.

Bijvoorbeeld:

  1. Ze citeert mensen uit hun context en verdraait wat ze echt bedoelen.
  2. Ze verwart B.F. Westcott (de Bijbelgeleerde) met W.W. Westcott (een occultist uit een latere periode).
  3. Ze claimt dat de KJV de “eenvoudigste” Bijbel is volgens leesbaarheidsonderzoeken, terwijl in werkelijkheid de taal van de KJV verouderd en moeilijk te begrijpen is.

Geleerden uit verschillende christelijke stromingen hebben haar werk volledig ontkracht. Dr. James White, een Calvinsitische  Bijbelgeleerde en auteur van The King James Only Controversy, noemt Riplingers werk:

“Het meest slordige en oneerlijke boek over tekstkritiek dat ooit is geschreven.”

Valse beschuldigingen tegen nieuwe vertalingen

Sommige KJV-only aanhangers beweren dat nieuwe vertalingen doctrines zoals de goddelijkheid van Christus verzwakken. Maar dit is niet waar.

Voorbeelden van waar de KJV juist zwakker is dan moderne vertalingen:

  1. Titus 2:13
    • KJV: “…the great God and our Saviour Jesus Christ.”
    • NIV: “…our great God and Savior, Jesus Christ.” (Correcte grammaticale constructie)

→ De KJV maakt het mogelijk om “God” en “Jezus” als twee afzonderlijke figuren te zien, terwijl moderne vertalingen duidelijker maken dat Jezus “onze grote God en Redder” is.

  1. 2 Petrus 1:1
    • KJV: “…the righteousness of God and our Saviour Jesus Christ.”
    • NIV: “…the righteousness of our God and Saviour Jesus Christ.”

→ De KJV maakt onderscheid tussen “God” en “Jezus”, terwijl de moderne vertalingen duidelijk bevestigen dat Jezus zowel God als Redder is.

  1. Romeinen 9:5
    • KJV: “…Christ came, who is over all, God blessed forever.”
    • NIV: “…Christ, who is God over all, forever praised!”

→ De KJV maakt het onduidelijk of Jezus hier God wordt genoemd, terwijl de moderne vertaling dit sterker benadrukt.

Dit laat zien dat moderne vertalingen de goddelijkheid van Christus juist duidelijker maken dan de KJV.

Goede en slechte Bijbelvertalingen

Er zijn veel goede en betrouwbare Bijbelvertalingen, maar er zijn ook slechte en misleidende versies.

Goede vertalingen:

+English Standard Version (ESV) – Betrouwbare en nauwkeurige weergave van de oorspronkelijke tekst.
+New International Version (NIV) – Een evenwichtige vertaling, leesbaar en accuraat.
+New American Standard Bible (NASB) – Zeer nauwkeurig, vooral voor diepgaande studie.
+New King James Version (NKJV) – Een modernere versie van de KJV met verbeterde leesbaarheid.

Slechte of misleidende vertalingen:

-The Message (MSG) – Geen vertaling, maar een vrije parafrase met theologische aanpassingen.

-The Clear Word (CWB) – Een Adventistische parafrase die extra woorden toevoegt aan de tekst.

-New World Translation (NWT, Jehovah’s Getuigen) – Een sektarische vertaling die bewust teksten verdraait om de leer van de Jehovah’s Getuigen te ondersteunen.

De NIV, ESV en NASB zijn betrouwbaarder dan de KJV, omdat ze gebruikmaken van de beste beschikbare manuscripten.

Lessen uit de geschiedenis

Sommige KJV-only aanhangers zeggen dat alleen de KJV herleving en opwekking heeft gebracht, maar dit is historisch gezien niet waar.

  • Veel ketterijen en valse leringen ontstonden toen de KJV dominant was, zoals de Mormonen, de Jehovah’s Getuigen en extreme charismatische bewegingen.
  • Charles Spurgeon, de “Prins der Predikers”, waarschuwde in de 19e eeuw al tegen de “downgrade” in geloofsopvattingen, ondanks het feit dat de KJV wijdverbreid werd gebruikt.
  • De Reformatie vond plaats vóór de KJV, toen de Bijbel in het Latijn en vroege Engelse vertalingen beschikbaar was.

Dit toont aan dat herleving niet afhangt van één bepaalde vertaling, maar van gehoorzaamheid aan Gods Woord in welke betrouwbare vertaling dan ook.

Tot slot

  1. De KJV is een belangrijke historische vertaling, maar bevat fouten en onnauwkeurigheden.
  2. De Textus Receptus is niet de beste Griekse tekst, want er zijn oudere en betere manuscripten beschikbaar.
  3. Westcott en Hort waren geen ketters, maar betrouwbare tekstgeleerden.
  4. Gail Riplinger en andere KJV-only aanhangers verspreiden onjuiste informatie.
  5. Moderne vertalingen zoals de NIV, ESV en NASB zijn accuraat en betrouwbaar.
  6. De keuze voor een Bijbelvertaling zou moeten afhangen van nauwkeurigheid en leesbaarheid, niet van traditie.

“De beste Bijbel is degene die je leest en begrijpt!”

De KJV-only en Statenvertaling alléén controverse ontzenuwd

Deze video, en morgen nog het slot in de reeks “De claim dat de King James Version “de meest betrouwbare Bijbel is” gaan zo langzamerhand een afsluiting vormen van het onderwerp KJV -only en Statenvertaling alléén op deze website. Ik heb me er de afgelopen tijd intensief mee bezig heb gehouden. Er zullen nog wat posts volgen in de reeks “Checklist “vervalste Bijbels” van sv1637.org”, maar daarna ben ik wel een beetje klaar met het onderwerp. De presentatie van deze video is wellicht wat té ADHD, met sommige woorden die ik zelf anders zou kiezen, maar de inhoud stáát.

YouTube player

De video is een kritische bespreking van KJV Only-isme en de overtuiging dat de King James Version (KJV, 1611) en de Statenvertaling (SV, 1637) de enige geïnspireerde bijbelvertalingen zijn. De spreker weerlegt veelgebruikte argumenten en benadrukt waarom dit standpunt problematisch is.

In deze analyse behandelen we de volgende aspecten:

  1. Wat is KJV Only-isme?
  2. Welke argumenten gebruikt de video tegen KJV Only?
  3. Factcheck van de belangrijkste claims.
  4. Beoordeling van de argumentatie en de sterkte van de video.

1. Wat is KJV Only-isme?

KJV Only-isme is de overtuiging dat de King James Version (1611) de enige door God geïnspireerde Engelse bijbelvertaling is. Dit idee wordt vaak ook toegepast op de Statenvertaling (1637) in Nederland.

🔹 Belangrijke kenmerken van deze overtuiging:

  • Alle andere vertalingen zijn corrupt en zouden teksten verwijderen of verdraaien.
  • God heeft de KJV (of Statenvertaling) bewaard en geïnspireerd, waardoor deze perfect en foutloos zou zijn.
  • Moderne vertalingen zoals de NIV, ESV en NBV zijn beïnvloed door satanische krachten of een theologisch complot.

🔹 Bekende voorstanders van KJV Only-isme:

  • Gail Riplinger (New Age Bible Versions – beschuldigt moderne vertalers van samenwerking met de Antichrist).
  • Righteous Remnant NL & Jezus Weende (Nederlandstalige KJV/SV Only-kanalen).
  • Mark Verhoeven (Belgische KJV Only-aanhanger met de website Verhoevenmark.be).

2. Welke argumenten gebruikt de video tegen KJV Only-isme?

De video stelt dat KJV Only-isme onhoudbaar is en weerlegt dit met de volgende punten:

A. De Bijbel ondersteunt KJV Only-isme niet

  • Er is geen enkel vers in de Bijbel dat zegt dat één specifieke vertaling de enige juiste is.
  • De inleiding van de King James Version (1611) vermeldt expliciet dat vertalen mensenwerk is en dat taal verandert.
  • De Statenvertaling bevat voetnoten met alternatieve vertalingen, wat aangeeft dat verschillende interpretaties mogelijk zijn.

📌 Analyse:
Correct – De Bijbel claimt nergens dat een specifieke vertaling perfect is. Dit ondermijnt het fundament van KJV Only-isme.

B. De Textus Receptus (TR) is gebaseerd op een beperkte tekstbasis

  • De KJV en Statenvertaling zijn gebaseerd op de Textus Receptus (TR), die slechts 10-12 late Griekse manuscripten gebruikt.
  • Moderne vertalingen gebruiken de kritische tekst, samengesteld uit 5.700+ Griekse manuscripten, waaronder oudere en betrouwbaardere bronnen.

📌 Analyse:
Correct – De Textus Receptus is gebaseerd op een beperkt aantal middeleeuwse manuscripten (10e-11e eeuw), terwijl moderne vertalingen duizenden manuscripten gebruiken, waarvan sommige dateren uit de 2e-4e eeuw.

📌 Bronnen:

  • Nestle-Aland 28 (kritische tekst met de breedste manuscriptbasis).
  • Bruce Metzger – The Text of the New Testament (toonaangevend werk over tekstkritiek).

C. KJV Only-aanhangers beweren onterecht dat moderne vertalingen teksten verwijderen

  • KJV-aanhangers beweren dat moderne vertalingen teksten weglaten, zoals:
    • Johannes 5:7 (“Comma Johanneum”)
    • Markus 16:9-20 (“Lang einde van Markus”)
    • Johannes 8:1-11 (Overspelige vrouw)
  • In werkelijkheid komen deze passages niet in de oudste manuscripten voor.
  • Moderne vertalingen markeren deze passages eerlijk als twijfelachtig en plaatsen ze vaak in voetnoten.

📌 Analyse:
Correct – De genoemde teksten zijn waarschijnlijk latere toevoegingen en komen niet voor in de oudste Griekse manuscripten (zoals Codex Sinaiticus en Vaticanus, 4e eeuw).

📌 Bronnen:

  • Metzger’s Commentary on the Greek New Testament – verklaart waarom deze teksten als later worden beschouwd.
  • Codex Sinaiticus & Vaticanus (4e eeuw) – deze vroege manuscripten bevatten de genoemde verzen niet.

D. KJV Only-aanhangers negeren dat de KJV zelf herzien is

  • De oorspronkelijke King James Version (1611) bevatte de apocriefe boeken (zoals 1 & 2 Makkabeeën).
  • De KJV die vandaag wordt gebruikt, is een herziene versie uit 1769, met spellings- en tekstaanpassingen.
  • Statenvertaling-aanhangers verwerpen moderne bijbelvertalingen, maar gebruiken wel een geüpdatete versie van de Statenvertaling (1762 & 1773).

📌 Analyse:
Correct – De KJV en Statenvertaling zijn meerdere keren aangepast om taal en spelling te moderniseren. Dit ondermijnt het idee dat alleen de 1611-versie perfect is.

📌 Bronnen:

  • Facsimile van de originele 1611 KJV – toont de apocriefe boeken en spellingsverschillen.
  • Geschiedenis van de Statenvertaling – toont herzieningen in 1762 en 1773.

3. Beoordeling van de video: Hoe sterk zijn de argumenten?

Sterke punten van de video:

  • De spreker onderbouwt zijn standpunten goed met feitelijke informatie.
  • Hij benadrukt het belang van tekstkritiek en de bredere manuscriptbasis van moderne vertalingen.
  • Hij weerlegt populaire KJV Only-argumenten helder en zonder complottheorieën.

⚠️ Zwakke punten van de video:

  • Geen verwijzingen naar academische bronnen. Hoewel de argumenten correct zijn, zou het gebruik van werken van tekstcritici zoals Bruce Metzger of Daniel Wallace de video sterker maken.
  • Soms emotionele toon. De spreker gebruikt termen als “sectarisch” en “walgelijke valse beschuldigingen”, wat KJV-aanhangers kan afschrikken in plaats van overtuigen.

4. Eindconclusie: Is KJV Only-isme houdbaar?

🚫 Nee, KJV Only-isme is geen houdbaar standpunt.

  • Er is geen Bijbelse basis voor het idee dat de KJV of Statenvertaling de enige juiste vertaling is.
  • De Textus Receptus is gebaseerd op een beperkt aantal late manuscripten, terwijl moderne vertalingen een bredere en oudere manuscriptbasis gebruiken.
  • KJV-aanhangers misleiden wanneer ze beweren dat moderne vertalingen teksten weglaten. In werkelijkheid bevatten sommige KJV-teksten later toegevoegde verzen.
  • De KJV en Statenvertaling zijn zelf herzien, wat het argument dat alleen de 1611/1637-versies zuiver zijn ondermijnt.

📌 Advies: Gebruik meerdere vertalingen en raadpleeg tekstkritische bronnen als je een dieper begrip van de Bijbel wilt krijgen.

De claim dat de King James Version “de meest betrouwbare Bijbel is” nader bekeken #5

De Textus Receptus en de oude manuscripten

Vorige deel De claim dat de King James Version “de meest betrouwbare Bijbel is” nader bekeken #4

De King James Version (KJV) is gebaseerd op de Textus Receptus (Latijn voor “Ontvangen Tekst”). Dit is een Griekse tekst van het Nieuwe Testament, samengesteld door Desiderius Erasmus in de 16e eeuw.

De Textus Receptus werd later aangepast door Robert Estienne (Stephanus) en Theodore Beza en vormde de basis voor de KJV en andere vroege Engelse Bijbels.

Veel aanhangers van de KJV-only beweging beweren dat de Textus Receptus de beste en meest betrouwbare Griekse tekst is, maar dit is een misvatting.

Problemen met de Textus Receptus

  1. Gebaseerd op late manuscripten
    Erasmus had slechts een handvol Griekse manuscripten tot zijn beschikking, en de meeste waren uit de 12e eeuw of later. Tegenwoordig hebben we veel oudere manuscripten die dichter bij de oorspronkelijke teksten liggen.
  2. Handmatig gekopieerde fouten
    De Griekse manuscripten die Erasmus gebruikte, bevatten fouten die in de Textus Receptus zijn opgenomen en later in de KJV terechtkwamen.
  3. Toevoegingen aan de tekst
    Zoals eerder besproken, bevat de KJV versregels die in geen enkele Griekse manuscripten vóór de Middeleeuwen te vinden zijn, zoals 1 Johannes 5:7-8 (de “Comma Johanneum”).
  4. Erasmus vulde ontbrekende delen in met de Vulgaat
    Bij het samenstellen van de Textus Receptus miste Erasmus een aantal verzen, met name het laatste deel van Openbaring. Om dit op te lossen, vertaalde hij deze verzen vanuit het Latijn terug naar het Grieks, wat resulteerde in unieke woorden en zinsconstructies die nergens anders in Griekse manuscripten voorkomen.

Modernere manuscripten en hun betrouwbaarheid

Sinds de tijd van Erasmus zijn veel oudere manuscripten ontdekt, waaronder:

  • Codex Sinaiticus (4e eeuw)
  • Codex Vaticanus (4e eeuw)
  • Codex Alexandrinus (5e eeuw)

Deze vroege manuscripten worden door moderne vertalers als betrouwbaarder beschouwd omdat ze dichter bij de oorspronkelijke geschriften liggen.

Moderne vertalingen zoals de NIV, ESV en NASB maken gebruik van deze oudere bronnen en zijn daarom in veel opzichten nauwkeuriger dan de KJV.

Waarom houden sommige mensen vast aan de KJV?

Veel KJV-only aanhangers beweren dat moderne vertalingen corrupt zijn en dat alleen de KJV betrouwbaar is. Hun argumenten zijn vaak gebaseerd op verkeerde informatie of misvattingen.

  1. “Moderne vertalingen verwateren de Bijbel”

Sommigen wijzen erop dat moderne vertalingen verzen “weglaten” die in de KJV staan. Bijvoorbeeld:

  • Handelingen 8:37 ontbreekt in veel moderne vertalingen.
  • Mattheüs 17:21 en Markus 9:44, 46 zijn niet in alle moderne vertalingen opgenomen.

Echter, deze verzen ontbreken in de oudste en beste Griekse manuscripten. Dit betekent dat ze waarschijnlijk later zijn toegevoegd en niet oorspronkelijk in de Bijbel stonden.

  1. “Westcott en Hort waren ketters”

Sommige KJV-only aanhangers bekritiseren de theologen Brooke Foss Westcott en Fenton John Anthony Hort, die in de 19e eeuw een nieuwe Griekse tekst samenstelden.

Er wordt beweerd dat Westcott en Hort spiritisten of vrijmetselaars waren en daarom een corrupte Griekse tekst produceerden. Echter, deze beschuldigingen zijn ongegrond en worden vaak uit hun verband getrokken.

  1. “God heeft de KJV geïnspireerd”

Sommige KJV-only gelovigen beschouwen de KJV als een geïnspireerde vertaling, net als de oorspronkelijke Bijbelse geschriften. Dit idee is theologisch problematisch omdat geen enkele vertaling perfect is.

Conclusie over de Textus Receptus en de KJV

De King James Version is een prachtige en historische vertaling, maar ze is niet de meest nauwkeurige versie van de Bijbel.

  • De Textus Receptus is gebaseerd op beperkte en late manuscripten.
  • Oudere manuscripten laten zien dat sommige passages in de KJV waarschijnlijk toevoegingen uit de Middeleeuwen zijn.
  • Moderne vertalingen maken gebruik van betere en oudere bronnen.

Dit betekent niet dat de KJV een slechte vertaling is, maar het is niet de enige of de meest betrouwbare vertaling.

Voor een zo nauwkeurig mogelijke Bijbelstudie is het raadzaam om:

  1. Meerdere vertalingen te gebruiken (bijv. KJV, ESV, NIV, NASB).
  2. De Griekse en Hebreeuwse teksten te raadplegen waar mogelijk.
  3. De historische context te begrijpen waarin verschillende manuscripten zijn geschreven en gekopieerd.

De overtuigingen van Westcott en Hort

Veel aanhangers van de KJV-only beweging bekritiseren Brooke Foss Westcott en Fenton John Anthony Hort, omdat hun Griekse tekst uit 1881 de basis vormde voor veel moderne Bijbelvertalingen. Er wordt beweerd dat Westcott en Hort liberale theologen waren of zelfs betrokken waren bij spiritisme.

Maar deze beschuldigingen zijn vaak gebaseerd op verkeerde informatie of misinterpretatie van hun brieven en geschriften.

Wat geloofden Westcott en Hort echt?

  • Ze geloofden in de goddelijke inspiratie van de Schrift.
  • Ze erkenden dat de Bijbel kleine tekstvarianten bevat, maar geloofden dat een grondige studie van oude manuscripten zou helpen om de meest originele tekst te reconstrueren.
  • Ze verwierpen niet de doctrines van Jezus’ goddelijkheid of de Drie-eenheid, zoals sommige KJV-only aanhangers beweren.

Westcott schreef over de Bijbel:
“De Schrift is het Woord van God, geschreven door mensen onder leiding van de Heilige Geest.”

Hort schreef over de goddelijkheid van Christus:
“Jezus Christus is onze Heere en onze God.”

Deze citaten tonen aan dat zij orthodoxe christenen waren en geen ketters, zoals soms wordt beweerd.

“Gods Woord is niet gebonden aan één enkele vertaling, maar spreekt tot ons door Zijn boodschap in elke betrouwbare vertaling.”

Volgende en laatste deel De claim dat de King James Version “de meest betrouwbare Bijbel is” nader bekeken #slot

De claim dat de King James Version “de meest betrouwbare Bijbel is” nader bekeken #4

Fouten in de KJV

Vervolg van De claim dat de King James Version “de meest betrouwbare Bijbel is” nader bekeken #3

Velen geloven dat de King James Version de meest nauwkeurige vertaling van de Bijbel is. Hoewel de KJV een meesterwerk is op het gebied van taal en literaire schoonheid, bevat deze desondanks verschillende fouten en onnauwkeurigheden.

Een van de meest bekende fouten in vroege edities van de KJV is de zogenaamde “Bileam’s ezel”-fout in Numeri 22:30. In plaats van te vertalen dat de ezel tegen Bileam sprak, drukte een foutieve drukeditie het verkeerd af en stond er: “En de ezel zei tegen de priester.”

Een andere bekende fout was de beruchte “Zondige Bijbel” uit 1631, waarin Exodus 20:14 luidde: “Gij zult overspel bedrijven.” (in plaats van “Gij zult geen overspel bedrijven.”). Drukkers Robert Barker en Martin Lucas werden zwaar beboet en verloren hun vergunning om te drukken.

Naast deze redactionele fouten bevat de KJV ook vertaalfouten, die vaak worden genegeerd door voorstanders van KJV-only

Een paar voorbeelden

  1. Handelingen 12:4 – “Easter” in plaats van “Passover”

KJV: “And when he had apprehended him, he put him in prison, and delivered him to four quaternions of soldiers to keep him; intending after Easter to bring him forth to the people.”

Het Griekse woord hier is πασχα (pascha), wat overal elders in de KJV correct als Passover (Pascha) wordt vertaald. Maar in Handelingen 12:4 werd het ten onrechte weergegeven als Easter (Pasen).

Dit is fout, aangezien Pasen een christelijk feest is wat pas eeuwen later ontstond. Het woord Easter in deze context is een verkeerde vertaling.

  1. Openbaring 22:19 – “Book of life” in plaats van “Tree of life”

KJV: “And if any man shall take away from the words of the book of this prophecy, God shall take away his part out of the book of life, and out of the holy city, and from the things which are written in this book.”

De Griekse manuscripten zeggen echter “tree of life” (boom des levens), niet “book of life”. Ook de meerderheidstekst zegt het zo.

Veel nieuwe vertalingen verbeteren dit:

  • NIV: “God will take away from that person any share in the tree of life and in the Holy City, which are described in this scroll.”
  • ESV: “God will take away his share in the tree of life and in the holy city, which are described in this book.”

De fout in de KJV is waarschijnlijk het gevolg van een kopiist die de Latijnse Vulgaat volgde in plaats van de oorspronkelijke Griekse manuscripten.

  1. Jesaja 14:12 – “Lucifer” in plaats van “Morning Star”

KJV: “How art thou fallen from heaven, O Lucifer, son of the morning! how art thou cut down to the ground, which didst weaken the nations!”

De KJV gebruikt hier Lucifer, een Latijns woord dat niet voorkomt in de Hebreeuwse tekst. Het Hebreeuwse woord הֵילֵל (helel) betekent “morgenster” of “schitterende ster”.

Moderne vertalingen geven dit correct weer:

  • NIV: “How you have fallen from heaven, morning star, son of the dawn!”
  • ESV: “How you are fallen from heaven, O Day Star, son of Dawn!”

De fout in de KJV leidde tot een wijdverbreide misvatting dat Lucifer een naam voor satan zou zijn.

  1. 1 Johannes 5:7-8 – De “Comma Johanneum” toevoeging

KJV: “For there are three that bear record in heaven, the Father, the Word, and the Holy Ghost: and these three are one. And there are three that bear witness in earth, the Spirit, and the water, and the blood: and these three agree in one.”

De vetgedrukte woorden in vers 7-8 staan niet in de oudste Griekse manuscripten. Dit deel werd pas in de Middeleeuwen toegevoegd aan enkele Latijnse manuscripten en vond zo zijn weg naar de KJV.

Moderne vertalingen corrigeren dit:

  • NIV: “For there are three that testify: the Spirit, the water and the blood; and the three are in agreement.”
  • ESV: “For there are three that testify: the Spirit and the water and the blood; and these three agree.”

Dit is een van de bekendste toevoegingen in de KJV. In de meerderheidstekst ontbreekt dit.

De bovenstaande voorbeelden laten zien dat ook de KJV niet zonder fouten is. Hoewel het een belangrijke en invloedrijke vertaling is, betekent dit niet dat het de meest nauwkeurige is.

Veel KJV-only aanhangers beweren dat de KJV door God geïnspireerd is en zonder fouten, maar de feiten tonen aan dat:

  1. De KJV door mensen werd vertaald en geredigeerd.
  2. Er herzieningen nodig waren om eerdere fouten te corrigeren.
  3. Sommige vertalingen in de KJV onnauwkeurig zijn in vergelijking met de oudste beschikbare manuscripten.

Dit betekent niet dat de KJV een slechte vertaling is, maar hij is niet perfect en niet de enige betrouwbare Bijbelvertaling.

Moderne vertalingen zoals de NIV, ESV en NASB maken gebruik van oudere en betere manuscripten en zijn daarom vaak nauwkeuriger.

“De beste Bijbel is niet een specifieke vertaling, maar degene die je leest en begrijpt.”

Volgende deel: De Textus Receptus en de oude manuscripten

Checklist “vervalste Bijbels” van sv1637.org gecheckt en geanalyseerd. Romeinen, 1 en 2 Korinthe en Galaten

De “Checklist vervalste Bijbels” afkomstig van Nico Verhoef van SV1637.org gecheckt. Die website is een proponent van de ‘Statenvertaling alléén’ beweging, en beweert onder andere dat alle bijbels die in omloop zijn -behalve dan de Statenvertaling- corrupt, vals of van de duivel zijn. Deze keer het boek Romeinen, de Korinthebrieven en Galaten. Het overzicht van Handelingen staat hier

Hier volgt een gedetailleerde analyse van de genoemde verzen uit Romeinen, waarbij ik de verschillen vergelijk tussen de Statenvertaling (SV 1637), Nieuwe Bijbelvertaling (NBV), Textus Receptus (TR), en de oudste Griekse manuscripten zoals de Codex Sinaiticus en Vaticanus.

  1. Romeinen 1:16 – “van Christus” ontbreekt
  • SV:
    “Want ik schaam mij des Evangelies van Christus niet; want het is een kracht Gods tot zaligheid voor een ieder, die gelooft, eerst den Jood en ook den Griek.”
  • NBV:
    “Ik schaam mij het evangelie niet, want het is een kracht van God tot redding voor ieder die gelooft, eerst voor de Jood en ook voor de Griek.”
  • Waarom?
    • “van Christus” (τοῦ Χριστοῦ) ontbreekt in Codex Sinaiticus en Vaticanus.
    • De kortere lezing komt waarschijnlijk uit de oudste manuscripten, terwijl de langere versie mogelijk een latere verduidelijking is.
  1. Romeinen 5:2 – “door het geloof” ontbreekt
  • SV:
    “Door Welken wij ook de toeleiding hebben door het geloof tot deze genade, in welke wij staan, en roemen in de hoop der heerlijkheid Gods.”
  • NBV:
    “Door Hem hebben wij in geloof toegang gekregen tot deze genade waarin wij staan, en wij roemen in de hoop op Gods heerlijkheid.”
  • Waarom?
    • “door het geloof” wordt soms vertaald met “in geloof” maar nergens weggelaten. Zie ook NBG.
  1. Romeinen 9:28 – “in rechtvaardigheid” ontbreekt
  • SV:
    “Want Hij voleindt het werk en snijdt het af in rechtvaardigheid; want de Heere zal een afgesneden werk doen op de aarde.”
  • NBV:
    “Want de Heer zal zijn vonnis snel en definitief voltrekken op aarde.”
  • Waarom?
    • “in rechtvaardigheid” ontbreekt in de oudste manuscripten.
    • Mogelijk een latere toevoeging om het citaat uit Jesaja 10:22 en 23 completer te maken, daar is sprake van gerechtigheid
  1. Romeinen 11:6 – “En indien het is uit de werken, zo is het geen genade meer; anderszins is het werk geen werk meer” ontbreekt
  • SV:
    “Maar indien het door genade is, zo is het niet meer uit de werken; anderszins is de genade geen genade meer. En indien het is uit de werken, zo is het geen genade meer; anderszins is het werk geen werk meer.”
  • NBV:
    “Maar als het uit genade is, dan is het niet meer op grond van werken, anders zou genade geen genade meer zijn.”
  • Waarom?
    • De tweede zin ontbreekt in de oudste manuscripten.
    • Waarschijnlijk een latere toevoeging om de tegenstelling tussen genade en werken te verduidelijken.
  1. Romeinen 13:9 – “gij zult geen valse getuigenis geven” ontbreekt
  • SV:
    “Want dit: Gij zult geen overspel doen, gij zult niet doden, gij zult niet stelen, gij zult geen valse getuigenis geven, gij zult niet begeren, en zo er enig ander gebod is, wordt in dit woord samengevat, namelijk: Gij zult uw naaste liefhebben als uzelven.”
  • NBV:
    “De geboden ‘Pleeg geen overspel, pleeg geen moord, steel niet, zet niemand iets afhandig’ – of welk ander gebod dan ook – worden samengevat in deze ene uitspraak: ‘Heb uw naaste lief als uzelf.’”
  • Waarom?
    • “gij zult geen valse getuigenis geven” ontbreekt in een aantal oude manuscripten, staat wel in de Sinaiticus.
    • Kan toegevoegd zijn om een completere opsomming te geven van de tien geboden zoals gevonden in Exodus 20:16 en Deuteronomium 5:20.
  1. Romeinen 14:6 – “en dien den dag niet waarneemt, die neemt hem niet waar den Heere” ontbreekt
  • SV:
    “Die den dag waarneemt, die neemt hem waar den Heere; en die den dag niet waarneemt, die neemt hem niet waar den Heere. Die eet, die eet den Heere; want hij dankt God. En die niet eet, die eet den Heere niet, en dankt God.”
  • NBV:
    “Wie een bepaalde dag bijzonder eert, doet dat voor de Heer. Wie eet, doet dat voor de Heer, want hij dankt God. En wie niet eet, laat dat na voor de Heer, en ook hij dankt God.”
  • Waarom?
    • “en dien den dag niet waarneemt, die neemt hem niet waar den Heere” ontbreekt in de oudste manuscripten.
    • Mogelijk later toegevoegd voor evenwicht in de zin.
  1. Romeinen 14:9 – “ook en opgestaan” ontbreekt
  • SV:
    “Want daartoe is Christus ook gestorven, en opgestaan, en weder levend geworden, opdat Hij en over doden en levenden heersen zou.”
  • NBV:
    “Daarom is Christus gestorven en weer tot leven gekomen: om te heersen over de doden en de levenden.”
  • Waarom?
    • “en opgestaan” ontbreekt in Codex Sinaiticus en Vaticanus.
    • Mogelijk een latere toevoeging om het opstandingsaspect van Christus te benadrukken.
  1. Romeinen 14:21 – “of geërgerd wordt, of waarin hij zwak is” ontbreekt
  • SV:
    “Het is goed geen vlees te eten, noch wijn te drinken, noch iets te doen waaraan uw broeder zich stoot, of geërgerd wordt, of waarin hij zwak is.”
  • NBV:
    “Het is goed geen vlees te eten en geen wijn te drinken of iets te doen waaraan je broeder of zuster aanstoot zou kunnen nemen.”
  • Waarom?
    • “of geërgerd wordt, of waarin hij zwak is” ontbreekt in een aantal oude manuscripten.
    • Mogelijk later toegevoegd om Paulus’ argument sterker te maken.
  1. Romeinen 15:29 – “des Evangelies” ontbreekt
  • SV:
    “En ik weet, dat ik als ik tot u zal komen, met een volle zegen des Evangelies van Christus komen zal.”
  • NBV:
    “En ik weet dat wanneer ik kom, ik met de volle zegen zal komen die Christus geeft.”
  • Waarom?
    • “des Evangelies” ontbreekt in de oudste manuscripten.
    • Mogelijk later toegevoegd om de zin explicieter te maken.
  1. Romeinen 16:24 – Hele vers ontbreekt
  • SV:
    “De genade van onzen Heere Jezus Christus zij met u allen. Amen.”
  • NBV:
    Dit vers ontbreekt.
  • Waarom?
    • Ontbreekt in Codex Sinaiticus en Vaticanus.
    • Dit vers lijkt een latere toevoeging als een extra zegenbede.
    • Een vergelijkbare zegenbede komt voor in vers 20, wat erop kan wijzen dat deze zin later is overgenomen.
    • De meerderheidstekst eindigt met vers 24 en laat de verzen 25 tot en met 27 weg

1 en 2 Korinthe

Hier volgt een gedetailleerde analyse van de genoemde verzen uit 1 en 2 Korinthe, waarbij ik de verschillen vergelijk tussen de Statenvertaling (SV 1637), Nieuwe Bijbelvertaling (NBV), Textus Receptus (TR), en de oudste Griekse manuscripten zoals de Codex Sinaiticus en Vaticanus.

  1. 1 Korinthe 1:14 – “Ik dank (God)”
  • SV:
    “Ik dank God, dat ik niemand van u gedoopt heb, dan Crispus en Gajus.”
  • NBV:
    “Ik dank dat ik niemand van jullie heb gedoopt, behalve Crispus en Gajus.”
  • Waarom?
    • Het woord “God” (Θεῷ – Theō) ontbreekt in sommige oude manuscripten.
    • Mogelijk later toegevoegd voor verduidelijking, om te zeggen aan wie Paulus dank zegt.
  1. 1 Korinthe 5:7 – “voor ons” ontbreekt
  • SV:
    “Zuivert dan het oude zuurdesem uit, opdat gij een nieuw deeg moogt zijn, gelijk gij ongezuurd zijt; want ook ons Pascha is voor ons geslacht, namelijk Christus.”
  • NBV:
    “Verwijder het oude zuurdeeg, opdat u vers deeg bent, zoals u al ongezuurd bent. Want ook ons paaslam is geslacht: Christus.”
  • Waarom?
    • “voor ons” ontbreekt in de oudste manuscripten.
    • Mogelijk later toegevoegd om de gedachte te versterken dat Christus voor ons is gestorven.
  1. 1 Korinthe 6:20 – “en in uw geest, welke Godes zijn” ontbreekt
  • SV:
    “Want gij zijt duur gekocht; zo verheerlijkt dan God in uw lichaam en in uw geest, welke Godes zijn.”
  • NBV:
    “U bent immers gekocht en betaald. Eer God met uw lichaam.”
  • Waarom?
    • “en in uw geest, welke Godes zijn” ontbreekt in Codex Sinaiticus en Vaticanus.
    • Mogelijk later toegevoegd om een bredere toepassing te geven.
  1. 1 Korinthe 7:39 – “door de wet” ontbreekt
  • SV:
    “Een vrouw is door de wet verbonden, zolang haar man leeft; maar indien haar man ontslapen is, zo is zij vrij om te huwen, dien zij wil, alleen in den Heere.”
  • NBV:
    “Een vrouw is aan haar man gebonden zolang hij leeft, maar als hij sterft, is ze vrij om te trouwen met wie ze wil, mits in de Heer.”
  • Waarom?
    • “door de wet” ontbreekt in de oudste manuscripten.
    • Mogelijk later toegevoegd om een juridische nuance te geven.
  1. 1 Korinthe 10:28 – “want de aarde is des Heeren en de volheid derzelve” ontbreekt
  • SV:
    “Maar indien iemand tot u zegt: Dit is een afgodsoffer, zo eet het niet, om desgenen wil, die het te kennen gaf, en om des gewetens wil; want de aarde is des Heeren, en de volheid derzelve.”
  • NBV:
    “Maar als iemand zegt: ‘Dit is aan een afgod geofferd,’ eet het dan niet, uit respect voor degene die het gezegd heeft en omwille van het geweten.”
  • Waarom?
    • “want de aarde is des Heeren, en de volheid derzelve” ontbreekt in Codex Sinaiticus en Vaticanus.
    • Deze zin staat al in vers 26 en is misschien per ongeluk herhaald in vers 28
  1. 1 Korinthe 11:24 – “Neemt, eet” ontbreekt en “gebroken voor u”
  • SV:
    “En als Hij gedankt had, brak Hij het, en zeide: Neemt, eet, dat is Mijn lichaam, dat voor u gebroken wordt; doet dat tot Mijn gedachtenis.”
  • NBV:
    “Hij sprak het dankgebed uit, brak het brood en zei: ‘Dit is mijn lichaam voor jullie. Doe dit, telkens opnieuw, om mij te gedenken.’”
  • Waarom?
    • Ontbreekt in de oudste manuscripten.
    • Mogelijk is “neemt eet” toegevoegd om overeen te stemmen met Mattheüs 26:26.
  1. 1 Korinthe 11:29 – “des Heeren” ontbreekt
  • SV:
    “Want die onwaardiglijk eet en drinkt, die eet en drinkt zichzelf een oordeel, niet onderscheidende het lichaam des Heeren.”
  • NBV:
    “Want wie eet en drinkt zonder het lichaam te onderscheiden, roept het oordeel over zichzelf af.”
  • Waarom?
    • “des Heeren” ontbreekt in Codex Sinaiticus en Vaticanus.
    • Mogelijk later toegevoegd om het vers explicieter te maken.
  1. 1 Korinthe 15:47 – “de Heere” ontbreekt
  • SV:
    “De eerste mens is uit de aarde, aards; de tweede mens is de Heere uit den hemel.”
  • NBV:
    “De eerste mens kwam uit de aarde en was stoffelijk, de tweede mens kwam uit de hemel.”
  • Waarom?
    • “de Heere” (ὁ κύριος – ho kyrios) ontbreekt in Codex Sinaiticus en Vaticanus.
    • Mogelijk later toegevoegd om te verduidelijken dat Jezus “de Heere” is.
  1. 1 Korinthe 16:22 – “Jezus Christus” ontbreekt
  • SV:
    “Indien iemand den Heere Jezus Christus niet liefheeft, die zij een vervloeking; Maranatha!”
  • NBV:
    “Als iemand de Heer niet liefheeft, hij zij vervloekt. Maranatha!”
  • Waarom?
    • “Jezus Christus” ontbreekt in de oudste manuscripten.
    • Mogelijk later toegevoegd om de identificatie van “de Heer” specifieker te maken.
  1. 1 Korinthe 16:23 – “Christus” ontbreekt
  • SV:
    “De genade van den Heere Jezus Christus zij met u.”
  • NBV:
    “De genade van de Heer Jezus zij met u.”
  • Waarom?
    • “Christus” ontbreekt in Codex Sinaiticus en Vaticanus.
    • Mogelijk later toegevoegd omdat in vers 24 Christus Jezus staat.
  1. 2 Korinthe 4:6 – “Jezus” ontbreekt
  • SV:
    “Want God, Die gezegd heeft, dat het licht uit de duisternis zou schijnen, is Degene, Die in onze harten geschenen heeft, tot verlichting der kennis der heerlijkheid Gods in het aangezicht van Jezus Christus.”
  • NBV:
    “Want God, die heeft gezegd: ‘Uit de duisternis zal licht schijnen’, heeft in onze harten het licht doen schijnen, zodat wij de luister van God kennen in het gezicht van Christus.”
  • Waarom?
    • “Jezus” ontbreekt in de oudste manuscripten.
    • Mogelijk toegevoegd om duidelijk te maken dat “Christus” Jezus is.
  1. 2 Korinthe 4:10 – “den Heere” ontbreekt
  • SV:
    “Altoos de dood des Heeren Jezus in het lichaam omdragende, opdat ook het leven van Jezus in ons lichaam zou geopenbaard worden.”
  • NBV:
    “Altijd dragen wij het sterven van Jezus in ons lichaam, opdat ook het leven van Jezus zichtbaar wordt in ons lichaam.”
  • Waarom?
    • “den Heere” ontbreekt in Codex Sinaiticus en Vaticanus.
    • Mogelijk toegevoegd om Jezus’ titel als “Heer” te benadrukken.

Galaten

Hier volgt een gedetailleerde analyse van de genoemde verzen uit Galaten, waarbij ik de verschillen vergelijk tussen de Statenvertaling (SV 1637), Nieuwe Bijbelvertaling (NBV), Textus Receptus (TR), en de oudste Griekse manuscripten zoals de Codex Sinaiticus en Vaticanus.

  1. Galaten 3:1 – “dat gij der waarheid niet zoudt gehoorzaam zijn” ontbreekt
  • SV:
    “O gij uitzinnige Galaten, wie heeft u betoverd, dat gij der waarheid niet zoudt gehoorzaam zijn, u, voor wier ogen Jezus Christus tevoren geschilderd is geweest, onder u gekruist zijnde?”
  • NBV:
    “Dwaze Galaten, wie heeft u betoverd? Jezus Christus is toch helder voor uw ogen geschilderd als de gekruisigde?”
  • Waarom?
    • “dat gij der waarheid niet zoudt gehoorzaam zijn” ontbreekt in Codex Sinaiticus en Vaticanus.
    • Mogelijk later toegevoegd om de betekenis explicieter te maken.
  1. Galaten 4:7 – “door Christus” ontbreekt
  • SV:
    “Zo zijt gij dan niet meer een dienstknecht, maar een zoon; en indien gij een zoon zijt, zo zijt gij ook een erfgenaam Gods door Christus.”
  • NBV:
    “U bent dus niet langer een slaaf, maar een kind, en als kind ook erfgenaam, door de wil van God.”
  • Waarom?
    • “door Christus” ontbreekt in de oudste manuscripten.
    • Mogelijk toegevoegd om de rol van Christus in de erfenis te benadrukken.
  1. Galaten 6:15 – “in Christus Jezus” ontbreekt
  • SV:
    “Want in Christus Jezus heeft noch besnijdenis enige kracht, noch voorhuid, maar een nieuw schepsel.”
  • NBV:
    “Want het is volstrekt niet van belang of men besneden is of niet, maar of men een nieuwe schepping is.”
  • Waarom?
    • “in Christus Jezus” ontbreekt in Codex Vaticanus.
    • Sinaiticus en Alexandrinus hebben het wel
    • Statenvertaling is de betere keuze hier

De claim dat de King James Version “de meest betrouwbare Bijbel is” nader bekeken #3

Vroege vertalingen naar het Engels

Vervolg van De claim dat de King James Version “de meest betrouwbare Bijbel is” nader bekeken #2

Het is een veelvoorkomende misvatting dat de Bijbel voor het eerst in het Engels werd vertaald door John Wycliffe. Die eer komt eigenlijk voornamelijk toe aan Nicholas Hereford, die onder toezicht van Wycliffe werkte.

Hij voltooide het Oude Testament in 1382. Het Nieuwe Testament werd door anderen voltooid in 1384. Zijn vertaling (van de Vulgaat) was moeilijk te lezen.

Een beter leesbare en geliefde vertaling was die van John Purvey (de secretaris van Wycliffe). Deze werd voltooid in 1395 en bekend als de Lollard Bible.

Hoewel Wycliffe (ca. 1329-1384) vaak wordt genoemd als de eerste Engelse vertaler van de Bijbel, wordt er opgemerkt:
“Het is mogelijk dat hij direct helemaal geen bijdrage leverde aan enige vertaling, maar hij inspireerde het project en hield toezicht op het werk van anderen vanuit zijn pastorie in Lutterworth.”

De volgende belangrijke vertaling voor Engelstaligen was die van William Tyndale in 1526.

Bijbelvertalingen in de Engelse taal vóór 1611 (in chronologische volgorde)

  • 1384 – Wycliffe-vertaling (door Nicholas Hereford en anderen).
  • 1395 – Lollard Bible (door John Purvey).
  • 1526 – Tyndale begint met het drukken van het Nieuwe Testament.
  • 1535 – Coverdale.
  • 1537 – Matthew.
  • 1539 – Great Bible.
  • 1560 – Geneva Bible (de eerste Engelse Bijbel met versindeling).
  • 1568 – Bishops Bible.
  • 1611King James Version (KJV), ook bekend als de Authorized Version (AV).

De KJV werd snel populair omdat de taal aansloot bij het taalgebruik in die tijd. Dit is een belangrijk aspect van vertalingen, want het Nieuwe Testament werd oorspronkelijk geschreven in Koine Grieks – de gewone spreektaal van het volk.

Dit betekent dat een vertaling van de Bijbel in de hedendaagse taal moet zijn om getrouw te blijven aan de oorspronkelijke manuscripten. Taal is niet statisch. Woorden veranderen soms van betekenis, of verdwijnen zelfs.

Het oordeel van de KJV-vertalers over hun eigen werk

De KJV-vertalers waren bescheiden over hun werk. In de inleiding van de eerste editie adviseren zij bijbelstudenten om ook andere vertalingen te raadplegen:

“… als er iets in de KJV gebrekkig of overbodig is, of niet zo goed overeenkomt met het origineel [Hebreeuws en Grieks], laat dit dan gecorrigeerd worden en laat de waarheid op zijn plaats worden gezet.”

Hier zien we dat zij, zoals een goed vertaler betaamt, zich bewust waren onvermijdelijke onvolkomenheden. Ze stonden open voor aanvulling en correctie.

Wat veel mensen zich niet realiseren, is dat de King James Version die tegenwoordig algemeen gebruikt wordt, niet de originele 1611-versie is.

De huidige versie is het resultaat van een herziening uit 1769 door Benjamin Blayney, een professor in het Hebreeuws aan de Universiteit van Oxford. Daarom wordt deze versie ook wel de “Oxford Standard Edition” genoemd.

Deze herziening volgde op drie eerdere herzieningen:

  • 1629
  • 1638
  • 1762

De conclusie is gerechtvaardigd dat herzieningen allerminst een modern verschijnsel zijn. Ze zijn er altijd geweest, en ze waren nodig.

Volgende deel: Fouten in de KJV

De claim dat de King James Version “de meest betrouwbare Bijbel is” nader bekeken #2

De strijd en persoonlijke offers om de Bijbel beschikbaar te maken

Vervolg van De claim dat de King James Version “de meest betrouwbare Bijbel is” nader bekeken #1

De onderdanen en volgelingen van de paus  mochten de Bijbel niet lezen. Dit was een poging om het gezag van de paus boven die van Gods Woord te plaatsen. De strijd om de Bijbel  beschikbaar te maken voor het volk was lang en bitter, zoals te zien is in het levensverhaal van William Tyndale.

In 1525 voltooide Tyndale de vertaling van het Nieuwe Testament uit het Grieks naar het Engels. Omdat het gezag van de Schrift werd gezien als een directe bedreiging voor het gezag van de paus en andere kerkleiders, ondervond Tyndale veel tegenstand.

Zijn leven werd bedreigd en hij vluchtte naar Keulen in Duitsland. Daar is hij begonnen  met het drukken van het Nieuwe Testament (1526). Toen de rooms-katholieke autoriteiten zijn werk daar onmogelijk hadden gemaakt, verhuisde hij naar Worms om zijn werk voort te zetten. Tyndale bleef zijn vertaling herzien en Engelse handelslieden smokkelden zijn Nieuwe Testament – meestal in balen wol – naar Engeland.

Tyndale was, noodgedwongen,  voortdurend op de vlucht. Hij werd uiteindelijk verraden. Hij werd in 1536 gevangen genomen, gewurgd en zijn lichaam werd verbrand. Deze geschiedenis en die van vele anderen laat zien hoe hoog de prijs was die zij hebben betaald om de Bijbel in het Engels te vertalen en te publiceren.

De Septuaginta kreeg hetzelfde gezag als de orignele manuscripten

De eerste belangrijke vertaling van de Schrift was die van het Oude Testament naar het Grieks. Dit was noodzakelijk omdat veel mensen in de Grieks-sprekende wereld geen Hebreeuws konden lezen.

Er is enige discussie over deze vertaling, die bekend is geworden als de Septuaginta (LXX).  Aangenomen wordt, dat het werk werd voltooid door tweeënzeventig geleerden in tweeënzeventig dagen in Alexandrië, Egypte, tussen 250 en 200 v.Chr.

Veel schrijvers van het Nieuwe Testament citeren uit de Septuaginta,. Zo citeert Lukas in Handelingen 15:16-17 uit Amos 9:11-12 in de Septuaginta.

Het feit dat de Septuaginta in het Nieuwe Testament wordt geciteerd, toont aan dat betrouwbare vertalingen van de oorspronkelijke Hebreeuwse en Griekse teksten hetzelfde gezag hebben als de originele manuscripten.

“Het Woord van God blijft het Woord van God, ongeacht de taal waarin het wordt vertaald.”

De Vulgaat

Het christendom verspreidde zich snel over het Romeinse Rijk. Daarom werd het noodzakelijk om een vertaling van de Schrift in het Latijn te maken. Keizer Constantijn maakte het christendom tot officiële staatsgodsdienst van het Romeinse Rijk in 313 na Christus.

Pas in 404 na Christus produceerde Hiëronymus de langverwachte Latijnse Vulgaat. Zoals bij alle vertalingen kreeg deze kritiek vanwege kleine variaties ten opzichte van de vorige, veelgebruikte vertaling.

De Vulgaat werd wereldwijd gebruikt, ook in Engeland. Een Engelse vertaling werd geproduceerd in 1384. Vanuit Engels perspectief gezien betekent dit dat de Vulgaat bijna duizend jaar de meest gebruikte vertaling was!

Herziening van de Vulgaat

Desiderius Erasmus (1466-1536) las de Vulgaat en vergeleek deze met oude commentaren erbij. Hij merkte kleine verschillen op in de tekst.

Erasmus beredeneerde dat de Vulgaat vaker was gekopieerd dan de commentaren. Hij concludeerde dat daardoor meer kans was geweest op kopieerfouten. Daarom besloot hij dat een herziening van de Vulgaat nodig was.

Erasmus zocht naar de oudste Vulgaat-teksten om een zo nauwkeurig mogelijke herziening te maken. Hij kwam onder zware kritiek te staan omdat hij wijzigingen aanbracht in de oude Vulgaat. Hoe durfde iemand ook maar één woord te veranderen in een vertaling die al meer dan duizend jaar in gebruik was?

Hij werd beschuldigd van het knoeien met het Woord van God. Op dezelfde manier bekritiseren voorstanders van de KJV degenen die aan moderne vertalingen werken.

De eerste gedrukte Griekse tekst 

Erasmus publiceerde de eerste editie van de Griekse tekst. Het is belangrijk op te merken dat hij de eerste was die de Griekse tekst publiceerde, niet de eerste die er een produceerde.

Een andere geleerde, kardinaal Ximenes, had eerder al zijn Complutensian Polyglot gedrukt, waarin ook het Griekse Nieuwe Testament was opgenomen. Hij wachtte echter op goedkeuring van de paus voordat hij het mocht publiceren. Erasmus bedacht een list om Ximenes voor te zijn. Erasmus droeg zijn werk op aan paus Leo X (dezelfde paus die later Maarten Luther zou excommuniceren). Door de paus te eren, hoopte hij problemen te voorkomen. Dat plan werkte.

Erasmus publiceerde zijn werk in 1516. Een jaar later, op 31 oktober 1517, zou Maarten Luther zijn 95 stellingen  aan de deur van de slotkapel in Wittenberg spijkeren. Dat betekende een vliegende start van de Reformatie.

Het boek dat Erasmus produceerde, bevatte parallelle kolommen met aan de ene kant de Griekse tekst en aan de andere kant zijn herziene Vulgaat. Dit maakte het voor geleerden mogelijk om de Vulgaat te vergelijken met de Griekse tekst.

Erasmus had echter slechts een beperkt aantal manuscripten tot zijn beschikking, en geen daarvan was erg oud. Bovendien ontdekte hij fouten in de teksten waarmee hij werkte. Toch slaagde hij erin een behoorlijke Griekse tekst te produceren binnen de beperkingen die hij had.

Het is deze tekst, de primaire onderliggende Griekse tekst van de KJV, die later onder de naam Textus Receptus bekend zou worden.

Erasmus bracht tijdens zijn leven meerdere herzieningen uit, namelijk in

  • 1519
  • 1522
  • 1527
  • 1535 (een jaar voor zijn dood)

Meerdere en verschillende edities

Naast de herzieningen van Erasmus waren er ook andere wetenschappers die revisies produceerden, die uiteindelijk ook door het vertaalcomité van de KJV werden gebruikt.

Een autoriteit op dit gebied stelt:
“Drie mannen waren primair verantwoordelijk voor de creatie van de Griekse tekst die door de KJV-vertalers werd gebruikt: Desiderius Erasmus, Robert Estienne (beter bekend als Stephanus), en Theodore Beza .De tekst die door ieder van hen afzonderlijk werd geproduceerd, stemt grotendeels overeen, maar er zijn verschillen tussen hun edities.”

We zullen hier later nog op ingaan, maar laten we eerst kijken naar de vroege vertalingen naar het Engels.

Naar deel 3

De claim dat de King James Version “de meest betrouwbare Bijbel is” nader bekeken #1

Inleiding

Een belangrijke reden voor het schrijven van dit arikel is om de eenzijdige berichtgeving van de King James Version Only-aanhangers te weerleggen. Ik heb materiaal gelezen waarin “fouten in moderne vertalingen” worden blootgelegd (althans volgens de schrijvers). Maar daarin wordt geen enkele fout in de King James Version (KJV) genoemd. Dergelijk bevooroordeeld en zeer eenzijdig materiaal is in mijn ogen niet meer dan propaganda. De tamelijk agressieve marketing ervan heeft in een paar gevallen zelfs kerkscheuringen (schisma’s) veroorzaakt. Ik zal feiten uit een breed scala aan bronnen aanhalen, zodat de lezer, beter geïnformeerd, een beslissing kan nemen over welke vertaling goed is. Verder wordt de stelling verdedigd dat wie Gods Woord bestudeert, baat kan hebben bij het lezen van meerdere vertalingen, inclusief de KJV.

Wat betreft de Griekse tekst: heb ik de Griekse tekst geraadpleegd. Dat is degene die in 1976 werd gepubliceerd door de Trinitarian Bible Society (TBS). Dit Bijbelgenootschap is overigens een sterke voorstander van het gebruik van de KJV.

Om een evenwichtiger beeld van dit onderwerp te geven, zij opgemerkt dat het niet verstandig is om ‘de beste versie van de Bijbel’ te gebruiken, en dan uiteindelijk achteraan in de rij te staan van mensen die door de Heer beloond zullen worden!

De Bijbel waarschuwt:

“En zijt daders des Woords, en niet alleen hoorders, uzelven met valse overlegging bedriegende.” (Jakobus 1:22 SV).

Laat me, voordat ik verder ga, eerst de autoriteit van de Schrift bevestigen.

De Schrift is door God ingegeven

“Al de Schrift is van God ingegeven, en is nuttig tot lering, tot wederlegging, tot verbetering, tot onderwijzing, die in de rechtvaardigheid is” (2 Timoteüs 3:16 SV).

Bovenstaande passage betekent in eenvoudige termen dat de hele Bijbel het Woord van God is voor ons. Dat de Geest van God op bepaalde mensen was om Zijn wil over te brengen, werd al lang voordat de brieven aan Timoteüs of het hele Nieuwe Testament geschreven waren, reeds duidelijk begrepen. Veel profeten werden zo door God geleid dat ze konden zeggen: ” Zo zegt de HEERE der heirscharen (1 Kronieken 17:7 SV).

Uitdrukkingen als “Zo zegt de Heere” of vergelijkbare varianten komen meer dan vierhonderd keer voor in de Bijbel.

Het gezag van de Schrift

De Schrift ontleent haar autoriteit aan Degene die erachter staat. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog ondertekenden generaal Douglas MacArthur en andere hoge officieren documenten om formeel een einde te maken aan de vijandelijkheden tegen Japan na de onvoorwaardelijke capitulatie.

De documenten werden ondertekend op het dek van het slagschip USS Missouri in de Baai van Tokio op 2 september 1945. Iedereen die vijandige activiteiten ondernam na op de hoogte te zijn gesteld van de capitulatie, kon disciplinaire maatregelen tegemoet zien vanwege de autoriteit van de ondertekenaars.

Stel nou in dit verhaal, dat een kleine groep soldaten een order van de generaal ontvangt. Daarin staat dat alle vijandelijkheden onmiddellijk beëindigd dienen te worden. Een deel van het bericht ontbreekt, maar de boodschap is nog steeds duidelijk. Eén soldaat stelt, gek genoeg, voor om door te vechten. Want het bericht is niet compleet. De anderen wijzen er terecht op dat de boodschap desalniettemin duidelijk is. Besloten wordt, om deze niet te negeren, omdat deze afkomstig is van de hoogste bevelhebber.

Bovenstaand verhaal laat paralellen zien met betrekking tot de Schrift; het gezag en de kwaliteit van de berichten die tot ons zijn gekomen. Een andere belangrijke kwestie is de betrouwbaarheid van de Schrift.

Betrouwbaarheid

Een aanval op de betrouwbaarheid van de Schrift komt voort uit een verkeerde veronderstelling. Namelijk dat deze pas méér dan een eeuw ná de gebeurtenissen werd opgeschreven, en dáárdoor Is beïnvloed door andere overtuigingen. Deze bewering kan worden weerlegd door de bewijzen uit de Schrift zelf te onderzoeken.

De Bijbel vermeldt bijvoorbeeld de steniging van Stefanus. Hij was de eerste martelaar (Handelingen 7:54-60). Ook wordt de dood van Jakobus door het zwaard op bevel van Herodes vermeld (Handelingen 12:2). Maar de dood van Petrus en Paulus – twee van de meest prominente figuren in de Bijbel – wordt niet genoemd. Bovendien wordt de wrede vervolging van keizer Nero in 64 na Christus, waarin Petrus en Paulus werden gedood, nergens genoemd.

Het boek Handelingen eindigt met Paulus. Die daar in een gehuurd huis woont met een soldaat als bewaker (Handelingen 28:16, 30-31).

De Here Jezus voorspelde ook de verwoesting van de tempel:

“En als Hij uit den tempel ging, zeide een van Zijn discipelen tot Hem: Meester, zie, hoedanige stenen, en hoedanige gebouwen!
En Jezus, antwoordende, zeide tot hem: Ziet gij deze grote gebouwen? Er zal niet een steen op den anderen steen gelaten worden, die niet afgebroken zal worden.”
(Marcus 13:1-2, zie ook Lucas 19:42-43).

De Bijbel vermeldt echter nergens de daadwerkelijke verwoesting van de tempel door het Romeinse leger onder bevel van Titus in 70 na Christus. Dit bewijst dat de Bijbel voltooid was vóórdat Petrus en Paulus stierven.  En ook voordat de tempel werd verwoest.

Een ander belangrijk punt is dat de Schrift al als Schrift werd beschouwd op het moment dat ze werd geschreven. Petrus verwijst duidelijk naar de brieven van Paulus als Schrift wanneer hij zegt:

“Gelijk ook in alle zendbrieven, daarin van deze dingen sprekende; in welke sommige dingen zwaar zijn om te verstaan, die de ongeleerde en onvaste mensen verdraaien, gelijk ook de andere Schriften, tot hun eigen verderf” (2 Petrus 3:16).

Invloed

Na de bekering van de Romeinse keizer Constantijn in de vierde eeuw kwam er een einde aan een lange periode van christenvervolging. De keizer bracht rust en stabiliteit voor de kerk.  Deze omwenteling bracht bovendien rijkdom en privileges voor kerkleiders.

De keerzijde van deze privileges was dat veel niet-gelovigen invloedrijke posities in de kerk zochten en verwierven. Het schadelijkste effect hiervan was dat het gezag van de Schrift werd ondermijnd. In plaats van Gods Woord werd de mening van mensen en kerkelijke tradities zwaarwegender.

Dit was nou juist waar Jezus in Zijn omwandeling kritiek op had. Hij zei tegen de religieuze leiders:

“Want, nalatende het gebod Gods, houdt gij de inzettingen der mensen” (Marcus 7:8).

Velen die leden en stierven tijdens de Reformatie overkwam dit omdat zij vasthielden aan de overtuiging dat Gods Woord belangrijker was dan de woorden van de paus.

Naar deel 2

Checklist “vervalste Bijbels” van sv1637.org gecheckt en geanalyseerd. Handelingen

De “Checklist vervalste Bijbels” afkomstig van Nico Verhoef van SV1637.org gecheckt. Die website is een proponent van de ‘Statenvertaling alléén’ beweging, en beweert onder andere dat alle bijbels die in omloop zijn -behalve dan de Statenvertaling- corrupt, vals of van de duivel zijn. Deze keer het boek Handelingen. Het overzicht van de Evangeliën staat hier.

Hier volgt een grondige analyse van de genoemde verzen uit Handelingen, waarbij ik de verschillen vergelijk tussen de Statenvertaling (SV 1637), Nieuwe Bijbelvertaling (NBV), Textus Receptus (TR), en de oudste Griekse manuscripten zoals de Codex Sinaiticus en Vaticanus.

  1. Handelingen 2:30 – “dat Hij…, zoveel het vlees aangaat, den Christus verwekken zou” ontbreekt
  • SV:
    “Daarom, alzo hij een profeet was, en wist, dat God hem met ede gezworen had, uit de vrucht zijner lendenen, zoveel het vlees aangaat, den Christus verwekken zou, om Hem op zijn troon te zetten.”
  • NBV:
    “Omdat hij een profeet was en wist dat God hem met een eed gezworen had dat een van zijn nakomelingen op zijn troon zou zitten.”
  • Waarom?
    • “zoveel het vlees aangaat, den Christus verwekken zou” ontbreekt in Codex Sinaiticus en Vaticanus.
    • Mogelijk later toegevoegd als verduidelijking van de Messiaanse betekenis.
  1. Handelingen 7:30 – “des Heeren” ontbreekt
  • SV:
    “En als veertig jaren vervuld waren, verscheen hem een Engel des Heeren in de woestijn van den berg Sinaï, in een vlam van vuur van een braamstruik.”
  • NBV:
    “Veertig jaar later verscheen hem in de woestijn bij de Sinai een engel in de vlammen van een brandende struik.”
  • Waarom?
    • “des Heeren” ontbreekt in de oudste manuscripten.
    • Mogelijk later toegevoegd om te benadrukken dat de engel namens God sprak.
  1. Handelingen 7:37 – “Dien zult gij horen” ontbreekt
  • SV:
    “Deze is Mozes, die gezegd heeft tot de kinderen Israëls: Een Profeet zal u de Heere uw God verwekken uit uw broederen, gelijk mij; Dien zult gij horen.”
  • NBV:
    “Dit is Mozes, die tegen de Israëlieten zei: ‘God zal uit uw midden een profeet laten opstaan, zoals ik.’”
  • Waarom?
    • “Dien zult gij horen” ontbreekt in de oudste manuscripten.
    • Mogelijk een latere toevoeging Deuteronomium 18:15 vollediger te citeren.
  1. Handelingen 8:37 – Hele vers ontbreekt
  • SV:
    “En Filippus zeide: Indien gij van ganser harte gelooft, zo is het geoorloofd. En hij antwoordende, zeide: Ik geloof, dat Jezus Christus de Zone Gods is.”
  • NBV:
    Dit vers ontbreekt of staat in een voetnoot.
  • Waarom?
    • Ontbreekt in Codex Sinaiticus en Vaticanus, ontbreekt bovendien in de meerderheidstekst van de Byzantijnse teksttraditie
    • Komt pas voor in latere manuscripten.
    • Mogelijk toegevoegd omdat men dit als doopformule gebruikte.
  1. Handelingen 9:5-6 – Gedeelte ontbreekt
  • SV:
    “En hij zeide: Wie zijt Gij, Heere? En de Heere zeide: Ik ben Jezus, Dien gij vervolgt; het is u hard, de verzenen tegen de prikkels te slaan. En hij bevende en verbaasd zijnde, zeide: Heere, wat wilt Gij, dat ik doen zal? En de Heere zeide tot hem: Sta op en ga in de stad, en u zal gezegd worden, wat gij doen moet.”
  • NBV:
    “Hij vroeg: ‘Wie bent U, Heer?’ Het antwoord was: ‘Ik ben Jezus, die jij vervolgt. Sta op en ga de stad in, daar zal je gezegd worden wat je moet doen.’”
  • Waarom?
    • “Het is u hard, de verzenen tegen de prikkels te slaan” en “en hij bevende en verbaasd zijnde, zeide: Heere, wat wilt Gij dat ik doen zal?” ontbreken in de oudste manuscripten. Ontbreekt ook in de Byzantijnse meerderheidstekst
    • Deze zinnen komen wel voor in Handelingen 26:14 en Handelingen 22:10, wat suggereert dat ze later in Handelingen 9 zijn ingevoegd.
  1. Handelingen 10:6 – “deze zal u zeggen wat gij doen moet” ontbreekt
  • SV:
    “Deze zal u zeggen wat gij doen moet.”
  • NBV:
    “Laat hem halen, want hij zal je vertellen wat je moet doen.”
  • Waarom?
    • De oudste manuscripten bevatten deze zin niet. Ook de Byzantijnse meerderheidstekst niet.
  1. Handelingen 16:31 – “Christus” ontbreekt
  • SV:
    “En zij zeiden: Geloof in den Heere Jezus Christus, en gij zult zalig worden, gij en uw huis.”
  • NBV:
    “Ze antwoordden: ‘Geloof in de Heer Jezus en u zult gered worden, u en uw huisgenoten.’”
  • Waarom?
    • “Christus” ontbreekt in de oudste manuscripten.
    • Mogelijk later toegevoegd om de nadruk te leggen op Jezus als de Messias.
  1. Handelingen 17:26 – “bloede” ontbreekt
  • SV:
    “En heeft uit een bloede het ganse geslacht der mensen gemaakt, om op den gansen aardbodem te wonen.”
  • NBV:
    “Uit één mens heeft Hij de volken gemaakt om de hele aarde te bewonen.”
  • NBGHij heeft uit één enkele het gehele menselijke geslacht gemaakt
  • Waarom?
    • “bloede” ontbreekt in de oudste manuscripten.
    • Mogelijk toegevoegd als verduidelijking omdat men vond dat de zin anders onduidelijk was.
  1. Handelingen 20:25 – “Gods” ontbreekt
  • SV:
    “En nu, zie, ik weet, dat gij allen, bij dewelken ik het Koninkrijk Gods gepredikt heb, mijn aangezicht niet meer zult zien.”
  • NBV:
    “Ik weet dat jullie mij niet meer zullen zien, nu ik rondgetrokken ben om jullie het koninkrijk te verkondigen.”
  • Waarom?
    • “Gods” ontbreekt in de oudste manuscripten.
    • Mogelijk een latere toevoeging.
  1. Handelingen 20:32 – “broeders” ontbreekt
  • SV:
    “En nu, broeders, ik beveel u Gode, en het Woord Zijner genade.”
  • NBV:
    “Ik vertrouw u toe aan God en aan zijn boodschap van genade.”
  • Waarom?
    • “broeders” ontbreekt in de oudste manuscripten.
    • Mogelijk toegevoegd als een aanspreekvorm.
  1. Handelingen 23:9 – “Laat ons tegen God niet strijden” ontbreekt
  • SV:
    “Indien nu een geest tot hem gesproken heeft, of een engel, laat ons tegen God niet strijden.”
  • NBV:
    “Misschien heeft een geest of een engel wel tot hem gesproken.”
  • Waarom?
    • “Laat ons tegen God niet strijden” ontbreekt in de oudste manuscripten.
    • Mogelijk later toegevoegd om de zin “af” te maken en een expliciete waarschuwing te geven.
  1. Handelingen 24:6-8 – Gedeelte ontbreekt
  • SV:
    “En naar onze wet wilden wij hem oordelen. Maar de overste over duizend Lysias kwam daarbij, en nam hem met grote geweld uit onze handen weg. En beval, dat zijn beschuldigers tot u zouden komen.”
  • NBV:
    vers 7 ontbreekt, vers 8 is korter
  • Waarom?
    • Sommige delen van dit vers ontbreken in de oudste manuscripten. Vers 7 ontbreekt ook in de Byzantijnse meerderheidstekst.
    • Misschien toegevoegd vanuit het verhaal, zie Handelingen 23:10
  1. Handelingen 28:16 – “gaf de hoofdman de gevangenen over aan de overste des legers” ontbreekt
  • SV:
    “En als wij te Rome gekomen waren, gaf de hoofdman de gevangenen over aan den overste des legers; maar Paulus werd toegelaten op zichzelf te wonen, met de krijgsknecht, die hem bewaarde.”
  • NBV:
    “Toen we in Rome aankwamen, kreeg Paulus toestemming om een eigen woning te betrekken met de soldaat die hem bewaakte.”
  • Waarom?
    • “gaf de hoofdman de gevangenen over” ontbreekt in de oudste manuscripten.
  1. Handelingen 28:29 – Hele vers ontbreekt
  • SV:
    “En als hij dit gezegd had, gingen de Joden weg, veel twisting hebbende onder elkander.”
  • NBV:
    Dit vers ontbreekt.
  • Waarom?
    • Ontbreekt in Codex Sinaiticus en Vaticanus.
    • Mogelijk een latere toevoeging.