Genade trekt andere grenzen dan de mens
Wie was Kaleb?
Voor veel Bijbellezers ligt het antwoord voor de hand. Kaleb was die trouwe verspieder uit de stam van Juda die samen met Jozua geloofde dat Israël het beloofde land kon innemen.
Dat is waar.
Maar daarmee is nog lang niet alles gezegd.
Want wanneer de Schrift Kaleb introduceert, staat er iets opvallends:
“Toen naderden de kinderen van Juda tot Jozua te Gilgal; en Kaleb, de zoon van Jefunne, de Keneziet, zeide tot hem…” (Jozua 14:6, STV)
Waarom vermeldt de Schrift nadrukkelijk dat hij de Keneziet was?
Dat is geen betekenisloos detail. En zulke details worden heel makkelijk overgeslagen als we onze eigen schema’s al klaar hebben liggen.
En daar wordt het interessant.
Kaleb wordt tot Juda gerekend
Wanneer Mozes de verspieders uitzendt, wordt Kaleb zonder omwegen met Juda verbonden:
“Van den stam van Juda, Kaleb, de zoon van Jefunne.” (Numeri 13:6, STV)
Daar staat het.
Kaleb vertegenwoordigt Juda.
Later ontvangt hij bovendien een erfdeel binnen Juda. Niet zomaar ergens aan de rand, maar in Hebron.
Toch blijft de Schrift hem “de zoon van Jefunne, de Keneziet” noemen.
Waarom?
Omdat natuurlijke afkomst en de plaats die iemand in Gods handelen ontvangt blijkbaar niet zo simpel samenvallen als wij soms geneigd zijn te denken.
Dat gegeven zou ons voorzichtig moeten maken met een geloofsdenken waarin afkomst allesbepalend wordt.
Het doorslaggevende kenmerk van Kaleb
Wat benadrukt de Schrift over Kaleb?
Niet zijn bloedlijn.
Niet zijn stamboom.
Niet zijn genetische zuiverheid.
Maar zijn geloof.
Mozes zegt over hem:
“Doch Mijn knecht Kaleb, omdat een andere geest met hem geweest is, en hij volhard heeft Mij na te volgen, zo zal Ik hem brengen tot het land, in hetwelk hij gekomen was, en zijn zaad zal het erfelijk bezitten.” (Numeri 14:24, STV)
Dáár ligt de nadruk.
Hij volhardde de HEERE na te volgen.
Tien verspieders zagen reuzen.
Kaleb zag de belofte van God.
Tien verspieders rekenden met menselijke mogelijkheden.
Kaleb rekende met het Woord van God.
En dát maakte hét verschil.
Dat is ook vandaag nog een pijnlijke spiegel voor religie. Want religie vraagt graag:
Bij welke groep/kerk hoor je? Wat is je afkomst? Welke traditie vertegenwoordig je? Welk etiket draag je?
God daarentegen vraagt naar geloof in Zijn Woord.
Vijfentachtig jaar en nog steeds dezelfde belofte
Vijfenveertig jaar later staat Kaleb opnieuw voor Jozua.
Hij is inmiddels vijfentachtig.
Je zou verwachten dat hij zou zeggen: “Ik heb mijn portie wel gedaan. Laat de jongere generatie die reuzen maar bestrijden.”
Maar Kaleb zegt iets heel anders:
“En nu, zie, ik ben heden vijf en tachtig jaren oud. Ik ben nog heden zo sterk, gelijk als ik was ten dage, toen Mozes mij uitzond; gelijk mijn kracht toen was, alzo is mijn kracht nu, tot den oorlog, en om uit en in te gaan.” (Jozua 14:10-11, STV)
En dan vraagt hij om die berg.
Niet om een rustig stukje land.
Niet om een veilige plaats waar de strijd al voorbij is.
Hij vraagt expliciet het gebied waar de Enakieten wonen.
Waarom?
Omdat God het beloofd had.
Dát is Bijbels geloof. Niet ontkennen dat er reuzen zijn, maar weigeren de reuzen groter te maken dan Gods belofte.
Een Keneziet krijgt Hebron
Dan gebeurt iets opmerkelijks:
“Toen zegende hem Jozua, en hij gaf Kaleb, den zoon van Jefunne, Hebron ten erfdeel.” (Jozua 14:13, STV)
Hebron!
Een plaats die sterk verbonden is met de geschiedenis van Abraham en de aartsvaders. Later zou ook David daar regeren.
En Hebron wordt aan Kaleb gegeven.
De Schrift verklaart zelf waarom:
“Daarom werd Hebron Kalebs, des zoons van Jefunne, den Keneziet, ten erfdeel, tot op dezen dag, omdat hij volhard had den HEERE, den God Israëls, na te volgen.” (Jozua 14:14, STV)
Lees vooral het woord omdat.
Waarom ontving Kaleb Hebron?
Omdat hij de juiste papieren had?
Omdat hij zich op zijn natuurlijke afkomst kon beroepen?
Nee.
“Omdat hij volhard had den HEERE, den God Israëls, na te volgen.” (STV)
Dat is de uitleg die de Schrift zelf geeft.
Ruth past niet in een hokje
Hetzelfde patroon zien we later terug bij Ruth.
Ruth was geen geboren Israëlitische. Zij was een Moabitische.
Maar luister naar haar belijdenis:
“Want waar gij zult heengaan, zal ik ook heengaan, en waar gij zult vernachten, zal ik vernachten; uw volk is mijn volk, en uw God mijn God.” (Ruth 1:16, STV)
En waar vinden we deze Moabitische later terug?
In de geslachtslijn van David.
En uiteindelijk in het geslachtsregister van de Here Jezus Christus.
Dat is geen foutje in Gods administratie.
Dat is Gods handelen.
En dan is daar Rachab
Hetzelfde geldt voor Rachab.
Een vrouw uit Jericho. Menselijk gesproken stond zij aan de verkeerde kant van de muur.
Maar zij had gehoord van de God van Israël en geloofde.
Haar belijdenis is indrukwekkend:
“Want de HEERE, ulieder God, is een God boven in den hemel en beneden op de aarde.” (Jozua 2:11, STV)
Rachab wordt gespaard.
Meer nog: zij wordt opgenomen in Israël.
En ook haar naam vinden we later terug in de lijn naar Christus.
Kaleb. Rachab. Ruth.
Zie je het patroon?
Gods genade laat zich niet opsluiten in de grenzen die mensen trekken.
Afkomst is niet hetzelfde als geloof
Hier begint het toch ongemakkelijk te worden.
Want de mens houdt van zichtbare zekerheid.
Afkomst.
Religieuze traditie.
Lidmaatschap.
Instituut.
Historische rechten.
Maar Johannes de Doper waarschuwde al:
“En meent niet bij uzelven te zeggen: Wij hebben Abraham tot een vader; want ik zeg u, dat God zelfs uit deze stenen Abraham kinderen kan verwekken.” (Mattheüs 3:9, STV)
Dat is nogal wat.
“Wij hebben Abraham tot een vader.”
Het klinkt indrukwekkend.
Maar Johannes zegt feitelijk:
Denk niet dat natuurlijke afstamming u voor God automatisch een geestelijke positie geeft.
Paulus zegt hetzelfde:
“Want die zijn niet allen Israël, die uit Israël zijn.” (Romeinen 9:6, STV)
Dat vers alleen al zou voldoende moeten zijn om iedere simplistische gelijkstelling tussen natuurlijke afstamming en geestelijke positie te voorkomen
Niet allen die uit Israël voortkomen, zijn daarom in de Bijbelse betekenis Israël.
Dat zegt Paulus.
Niet wij.
Abraham zelf werd gerechtvaardigd door geloof
En waarop kon Abraham zich beroepen?
Paulus is glashelder:
“Want wat zegt de Schrift? En Abraham geloofde God, en het is hem gerekend tot rechtvaardigheid.” (Romeinen 4:3, STV)
Niet:
Abraham had de juiste religieuze afkomst.
Abraham geloofde God.
Dat is fundamenteel.
En daarom kan Paulus later schrijven:
“Zo verstaat gij dan, dat degenen, die uit het geloof zijn, Abrahams kinderen zijn.” (Galaten 3:7, STV)
Daarmee wordt natuurlijke afstamming niet ontkend. Gods beloften en handelen met Israël verdwijnen evenmin.
Maar natuurlijke afkomst wordt wél van de troon gestoten waarop religie haar zo graag zet.
Geen vrijbrief voor vervangingsleer
Hier moet onmiddellijk een andere fout worden getackled.
Sommigen horen dit en concluderen:
“Zie je wel, Israël heeft afgedaan en de kerk heeft Israël vervangen.”
Nee!
Ook dat is een menselijk schema dat veel te makkelijk over de Schrift wordt gelegd.
Paulus schrijft over Israël:
“Heeft God Zijn volk verstoten? Dat zij verre…” (Romeinen 11:1, STV)
En iets verder:
“Want de genadegiften en de roeping Gods zijn onberouwelijk.” (Romeinen 11:29, STV)
God heeft Zijn beloften aan Israël niet vergeten.
Maar dat betekent nog niet dat natuurlijke afstamming op zichzelf redding geeft.
Die twee waarheden moeten naast elkaar blijven staan.
Israël heeft een eigen plaats in Gods voornemen.
En niemand wordt behouden buiten Christus om.
De Messias laat Zich niet nationaliseren
Daarom is het ook veel te beperkt om de Here Jezus Christus slechts als een nationale Messias voor één volk voor te stellen.
Ja, Hij kwam naar het vlees uit Israël.
Ja, Hij is de Zoon van David.
Maar Zijn impact reikt oneindig verder.
Petrus zegt:
“En de zaligheid is in geen Anderen; want er is ook onder den hemel geen andere Naam, Die onder de mensen gegeven is, door Welken wij moeten zalig worden.” (Handelingen 4:12, STV)
Onder de mensen.
Niet slechts onder één etnische groep.
Christus is niet het bezit van een religieus systeem.
Hij is de Zaligmaker.
De muur tussen Jood en heiden
Dat wordt bijzonder duidelijk in Efeze.
Paulus schrijft aan gelovigen uit de heidenen dat zij vroeger:
“…vervreemd waren van het burgerschap Israëls, en vreemdelingen van de verbonden der belofte, geen hoop hebbende, en zonder God in de wereld.” (Efeze 2:12, STV)
Maar dan volgen twee geweldige woorden:
“Maar nu…”
“Maar nu in Christus Jezus, zijt gij, die eertijds verre waart, nabij geworden door het bloed van Christus.” (Efeze 2:13, STV)
Hoe?
Niet door natuurlijke geboorte.
Niet door zich Joods te laten verklaren.
Niet door menselijke religieuze prestaties.
Door het bloed van Christus.
En vervolgens:
“Want Hij is onze vrede, Die deze beiden één gemaakt heeft, en den middelmuur des afscheidsels gebroken hebbende…” (Efeze 2:14, STV)
Dat is een beschrijving van de Gemeente.
Niet de overwinning van de heiden over Israël.
Niet de overwinning van Israël over de heiden.
Maar een nieuwe eenheid in Christus.
Wij maken Gods genade graag smaller
En daar raken we misschien wel het werkelijke probleem.
De mens heeft een merkwaardige neiging Gods genade smaller te maken dan God haar heeft geopenbaard.
Wij trekken grenzen.
God zegt: in Christus.
Wij zeggen: afkomst.
God zegt: geloof.
Wij zeggen: traditie.
God zegt: Mijn Woord.
Wij zeggen: instituut.
En vervolgens verdedigen we onze grenzen alsof God verplicht is Zich eraan te houden.
Kaleb staat als een levende aanklacht daartegen.
De Keneziet staat midden tussen Juda.
Hij vertegenwoordigt Juda.
Hij ontvangt Hebron.
En de Schrift vertelt ons waarom:
“…omdat hij volhard had den HEERE, den God Israëls, na te volgen.” (Jozua 14:14, STV)
Niet omdat mensen hem een plaats gaven.
God gaf hem die plaats.
Het gaat uiteindelijk allemaal om Christus
Daarom brengt Paulus ons uiteindelijk niet bij afstamming, een kerkgenootschap of een menselijke organisatie.
Hij brengt ons bij Christus.
“Opdat Christus door het geloof in uw harten wone, en gij in de liefde geworteld en gegrond zijt; Opdat gij ten volle kondet begrijpen met al de heiligen, welke de breedte, en lengte, en diepte, en hoogte zij, En bekennen de liefde van Christus, die de kennis te boven gaat, opdat gij vervuld wordt tot al de volheid Gods.” (Efeze 3:17-19, STV)
De liefde van Christus gaat de kennis te boven.
Daar past geen menselijke meetlat naast.
Kaleb laat zien dat God niet onder de indruk is van de grenzen die wij trekken.
Rachab laat het zien.
Ruth laat het zien.
Abraham laat het zien.
En het Evangelie verkondigt het uiteindelijk aan de gehele wereld.
De vraag is daarom niet:
Van wie stam je af?
Of zoals ze in Katwijk zeggen:
Van wies be-jij d’r ien?
Ook niet:
Tot welke kerk hoor jij?
De belangrijke vraag is:
Wat doe je met Gods Woord en met de Christus Die daarin geopenbaard wordt?
Want uiteindelijk is er maar één grond waarop een zondaar voor God kan bestaan.
Niet afkomst.
Niet religie.
Niet traditie.
Niet een kerkelijk etiket.
Christus alleen.
En wie Hem gelooft, ontdekt misschien hetzelfde als Kaleb:
Gods beloften zijn veel groter dan de grenzen die mensen eromheen hebben gebouwd.
